BAŞKOMUTAN TARiHi MiLLi PARKI VE DUMLUPINAR ŞEHiTLiKLERi -1


Bu makale 2020-01-28 12:30:30 eklenmiş ve 9864 kez görüntülenmiştir.
EMİNE GEDİK

Afyonkarahisar ve Kütahya illeri mülki sınırları içerisinde yer alan ve “Büyük Taarruz” ve “Başkomutanlık Meydan Muharebesi” nin geçmiş olduğu alanlar; milli harp tarihimiz açısından taşıdığı önem ve müstesna yer açısından 31.08.1956 gün ve 6831 numaralı Orman Kanunu’nun 31.08.1981 gün ve 8/3580 sayılı kararı ile Milli Park olarak ayrılmak ve uygulanmak üzere Orman Rejimi kapsamına alınmıştır. İlgili yasanın 25. maddesi uyarınca Tarım ve Orman Bakanlığı’nın 18.11.1981 günlü oluru ile “Başkomutan Tarihi Milli Parkı” adıyla Türkiye’nin 17. Milli Parkı olarak tesis edilmiştir. Başkomutan Tarihi Milli Parkı; Türk ulusunun verdiği istiklâl mücadelesini, Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Muharebesinin yaşandığı bölgelerin ziyaret edilerek öğrenilebilmesi, kahraman komutanlarımız ve Mehmetçiğimizin verdiği mücadelenin yerinde gerçek durumunda değerlendirilerek savaşın anlaşılması amacıyla tesis edilmiştir. 40.948 hektarlık bir alanı kapsayan Başkomutan Tarihi Milli Parkı; İstiklal Harbimizin izlerini taşıyan ve anılarını belgeleyen askerî stratejik yerler, siperler, tahkimatlar, şehitlikler, anıtların gerçek görüntüleri, askerî değerleri göstermekte, istiklâl mücadelesini kanlarıyla zafere ulaştıran şehitlerimize ulusal şükran borcumuzun anıtsal sembollerini içermektedir. Başkomutan Tarihi Milli Parkı; Kocatepe ve Dumlupınar Bölümlerinden oluşmaktadır. Başkomutan Tarihi Milli Parkının Kütahya İl sınırları içerisinde kalan Dumlupınar Bölümünde; Zafertepe Anıtı, Şehit Sancaktar Mehmetçik Anıtı, Yüzbaşı Şekip Efendi Şehitliği, Büyük Aslıhanlar Üç Tepeler Şehitliği, Dumlupınar Müzesi, Dumlupınar Atatürk Evi, Zafertepeçalköy Kırık Kağnı ve Üç Komutan Anıtı, Dumlupınar İlk Hedef Anıtı, Dumlupınar Şehitliği ve bu şehitlik içerisinde Mehmetçik Anıtı, Şehit Baba – Oğul Anıtı ve Milisler Anıtı yer almaktadır. ZAFERTEPEÇALKÖY ŞEHİT SANCAKTAR MEHMETÇİK ANITI Kütahya Altıntaş ilçesinde, Çalköy’e 2,5 km., Dumlupınar’a 15 km uzaklıkta Şehit Sancaktar Mehmetçik Anıtı bulunmaktadır. Anıta; Zafertepeçalköy- Dumlupınar asfaltının 2. kilometresinden sola ayrılan 600 metrelik yol ile ulaşılır. Anıtın duygu dolu yapılış hikâyesi şöyledir; 30 Ağustos Zaferi’nin ertesi günü Atatürk savaş alanını gezerken, Berberçamı denilen mevkide, düşman top atışlarının açtığı bir çukurun Türk ve Yunan askerlerinin karışık cesetleri ile dolu olduğunu görmüştür. Bunların arasında bir Türk askeri dikkatini çeker. Mübarek şehidin kolu kaskatı havada kalmış, elindeki Türk Bayrağı’nı hala sıkı sıkıya tutmaktadır. Gördüğü bu olaydan son derece etkilenmiş olan Atatürk Türk şehidine yaşlı gözlerle bakarak kimliğinin araştırılmasını ister. Ancak askerin üzerinde künyesi bulunamamış ve kimliği öğrenilememiştir. Atatürk savaştan sonra şehitlerin hatırası için yapılacak anıt için bu şehidin bayrak tutan elinin sembol olarak alınmasını ister. Şehidin ismi bilinmediğinden dolayı anıta “Şehit Sancaktar Mehmet” adının verilmesini emreder. Bu anıtın temeli 30 Ağustos 1924 tarihinde Dumlupınar Zafertepeçalköy’de Atatürk tarafından atılmıştır. Mimar Hikmet ve Taşçı Kadri’nin yapmış olduğu anıt 1927 yılında tamamlanarak törenle ziyarete açılmıştır. Anıtın temel atma töreninde Atatürk şu konuşmayı yapmıştır: “Hiç şüphe etmemelidir ki, yeni Türk Devleti’nin temeli burada atıldı. Ebedi hayatı burada taçlandırıldı, bu sahada, bu semada dolaşan şehit ruhları devletimizin ebedi muhafızlarıdır. Burada temelini attığımız Şehit Asker Anıtı işte o ruhları, o ruhlarla beraber Gazi arkadaşlarını, fedakâr ve kahraman Türk milletini temsil etmektedir. Bu Anıt Türk Vatanına göz dikenlere Türk’ün 30 Ağustos günündeki ateşini, süngüsünü, hücumunu, kudret ve iradesindeki şiddeti hatırlatacaktır”. 1961 yılında çıkan 220 sayılı yasa ile Şehit Sancaktar Mehmetçik Anıtı’nın olayın geçtiği Berberçamı Tepesine taşınması kararlaştırılmıştır. 1964 senesinde anıtın bulunduğu ilk yer olan Zafertepe’de yeni bir zafer anıtı yapılmıştır. Yerinden sökülerek kaldırılan Şehit Sancaktar Mehmetçik Anıtı’nın mermer parçaları ve sancağı ise Afyonkarahisar Müzesinde saklanmış 1979 yılında ise anıt olayın geçtiği yer olan Berberçamı Tepesi’ne dikilerek 30 Ağustos 1979 senesinde Tümgeneral Ali Özveren tarafından törenle açılmıştır. Anıt, yüksek bir mermer platformun ortasında, dikdörtgen bir kaide üzerinde yer almaktadır. Anıtın ön cephesinde mihrap nişine benzer tarzda, dilimli kemerle nihayetlenen, kenar boşlukları rumî ve stilize çiçek motifleri ile bezeli bir niş düzenlemesi bulunmaktadır. Saçak altında iki köşede mukarnasa benzer sarkıtlara yer verilmiştir. Anıta üç tarafından sekizer basamaklı mermer merdivenlerle ulaşılmaktadır. Kaidenin üzerinde Şehit Mehmetçik’in kolu ve tuttuğu sancak sembolize edilmiştir. Anıtı çevreleyen platformun etrafı ile anıta çıkan üç taraflı merdivenin mermer parmaklıkların dekoresinde sekiz kollu yıldız desenleri kullanılmıştır. ZAFERTEPEÇALKÖY YÜZBAŞI ŞEKİP EFENDİ ŞEHİTLİĞİ Altıntaş İlçesi Zafertepeçalköy Beldesindedir. Beşinci Süvari Kolordusu Komutanı Fahrettin Paşa (Altay), 29 Ağustos 1922 akşam saatlerinde emrindeki 14. Tümen’e Aslıhanlar doğrultusunda geri çekilen Yunan birliklerine saldırılmasını emretmişti. Bu emir üzerine 3’üncü Süvari Alayı iki bölüğüyle atlı hücuma geçti. Alayın 1’inci Bölük Komutanı Yüzbaşı Şekip askerleriyle Yunan gruplarının içine saldırarak 1500-2000 kadar esir almıştı. Ancak Yüzbaşı Şekip Efendi’nin bölüğü takviye edilemedi. Esirlerin başına sadece on erlik muhafız birliği verilebildiği için Yunan esirleri bundan yararlanarak firar etmişlerdir. Yüzbaşı Şekip daha ileride bulunan bir Yunan grubuna daha toplarını alabilmek için saldırmışsa da yoğun ateşle karşılandı ve burada yanındaki erlerle birlikte şehit düştü. Muharebede bölük teğmeni Rıfat Efendi de yaralandı. Türkmentepe’de bulunan Yüzbaşı Şekip Efendi Şehitliği, Kurtuluş Savaşı’nın ardından 1924’te 5’inci Süvari Kolordusu Komutanı Fahrettin Paşa (Altay) tarafından yaptırıldı ve buraya bir anıt dikildi. Anıt; mermer bir kaide üzerinde yukarıya doğru daralarak ucu sivri bir ok şeklinde gökyüzüne yükselen dikdörtgen şeklinde bir taş bloktan ibarettir. Anıtın iki cephesi şehitlere ithafen Osmanlı Türkçesi ile yazılıdır. Anıtın üzerinde yükseldiği mermer kaide üzerinde aynı yazı Latin alfabesi ile yazılı bulunmaktadır. Anıtın ilk yüzünde: “29 Ağustos 1922 muharebesinde Yunalılara hücum eden Türk süvari kolordusunun bu civarda verdiği şehitler namına yapılmıştır. Kendilerine hakkın rahmeti niyaz olunur.” yazmaktadır. Anıtın 2. yüzünde ise; 14. süvari fırkası 3. alaydan Harputlu Yüzbaşı Şekip Efendi ile beraber şehit olan; Düzce Üsküp Nahiyesinden Veysel Ömer, Keskinin Yağlıker Köyünden Veli Mehmet, Akhisar’ın Tatasut Köyünden İbiş Ömer’in adları yazılıdır. Anıtın 3. yüzünde yazı bulunmamakta sadece anıtın kaidesinde Latin alfabesi ile “işgal altında iken bu yer, uğruna can verdin vatana, sen çok büyüksün şehit asker, ne yapılsa azdır hatırana.” kıtası yazılı bulunmaktadır. Anıtın dördüncü yüzünde herhangi bir yazı bulunmamaktadır. Yüzbaşı Şekip Efendi; Balkan Savaşları, 1. Dünya Harbi ve İstiklal Harbine katılmış, 1909 ve 1920 yılları arasında görevli olarak Erzurum, Erzincan, Kafkas, Filistin ve Sina Cephelerindeki muharebelere iştirak etmiştir. Fransızca bilen Yzb. Şekip Efendi “Harp Gümüş Liyakat” ve kırmızı şeritli “İstiklal Madalyası” ile taltif edilmiş ve takdirname almıştır. Yzb. Şekip Efendi 16 Kasım 1914’te Üsteğmen, 10 Kasım 1920’de Yüzbaşı, Şahadetine hürmeten 24 Ekim 1922’de alınan bir kararla 1922’de Binbaşılığa terfi ettirilmiştir.” Evli olan Şekip Efendinin Huriye hanımdan üç kızı bulunmaktadır. Şekip Efendinin ailesi babalarının mezarını yıllar boyu aramış, nihayet Erenköy Kız Lisesi’nde öğretmen olan en küçük kızı Maide Kuyululu, 1972 senesinde Dumlupınar Şehitliğini ziyaretten dönerlerken babasının mezarını bulmuştur. BÜYÜK ASLIHANLAR ÜÇ TEPELER ŞEHİTLİĞİ 30 Ağustos 1922 Başkomutanlık Meydan Muharebesinde, Büyük Aslıhanlar Köyü içinde şehit düşen Elazığlı Binbaşı Hacı Ömer oğlu Yusuf Ziya, Diyarbakırlı Üsteğmen Mehmet oğlu Ahmet, Urfalı Teğmen Halil, İbrahim oğlu Mustafa Hilmi ile beraber 42 Mehmetçik anısına 1995 yılında yaptırılmıştır. Anıt Büyük Aslıhanlar Köyünün hemen batısında yer alır. Genelkurmay Başkanı Fevzi Paşa, 30 Ağustos 1924’de Şehir Sancaktar Mehmetçik Anıtının temel atma töreninde o günü şöyle anlatmaktadır; “30 Ağustos sabahı Aslıhanlar üzerinden Dumlupınar istikametine gitmek isteyen düşman birlikleri bu bölgedeki 23. tümen tarafından engellenmiş, öğleden itibaren kuzeyden, doğudan ve güneyden etkisini göstermeye başlayan 5. ve 4. kolordularımızın topçu ve piyade atışları sayesinde çok büyük bir ateş çemberi ile çevrilmiştir. Akşama kadar cereyan eden kanlı bir muharebe sonunda 4-5-9-12-13. Tümenlerle batıya doğru çekilen diğer asli kuvvetlerinden birçok esir ve telefat verilmiş; düşman toplar, otomobiller ile bütün ağırlık ve araç-gereçlerini tamamen bırakmak zorunda kalarak perişan edilmiştir. Piyade birliklerimiz tarafından akşam geç vakitlerde tutulmuş olan Kızıltaş Deresinin bulunduğu vadiden kaçabilen döküntülerde kısmen o gece ve ertesi günü o civardaki birliklerimiz tarafından esir edilmiştir. Saraycık ve Belova istikametlerinde bulunan düşman artıkları da Kızıltaş Deresi vadisini kesmiş olan Süvari Kolordumuzun hücumuna uğrayarak Murat Dağlarına atılmış ve daha sonra bunlar dahi teslim olmaya mecbur olmuşlardır.” DUMLUPINAR KURTULUŞ SAVAŞI MÜZESİ Ulusal Kurtuluş Savaşımızın geçtiği Dumlupınar’da Türk Ulusunun verdiği büyük istiklâl mücadelesinin anısına kurulmuş olup 30 Ağustos 1997 tarihinde Müze olarak ziyarete açılmıştır. Dumlupınar şehir merkezinde iki katlı müstakil bir binadır. Afyonkarahisar Orman ve Su İşleri Bölge Müdürlüğü’ne bağlı olan Müze Kültür ve Turizm Müdürlüğü’nün denetimindedir. Dumlupınar Kurtuluş Savaşı Müzesinde, yaşanan savaşı ve verilen kurtuluş mücadelesini yansıtan savaş anılarından oluşmaktadır. Müzede; bu savaşta kullanılan kılıç, mermi, top ve benzeri çeşitli türlerde silahlar, savaşta kullanılan her tür malzeme ve araç-gereç ile askerî kıyafetler sergilenmektedir. Bunun yanında; savaşla ilgili fotoğraf kareleri ile komutanların fotoğrafları ve biyografileri yer almakta, çeşitli harita, kroki ve belgeler bulunmaktadır. DUMLUPINAR ATATÜRK KARARGÂH EVİ Atatürk’ün Başkomutanlık Meydan Savaşında Dumlupınar’da ikâmet ettiği ve aynı zamanda Karargâh olarak kullandığı evdir. Bu ev aslına uygun olarak yeniden yapılarak “Atatürk Karargâh Evi” 30 Ağustos 2003 tarihinde ziyarete açılmıştır. Halide Edip Adıvar, Türk’ün Ateşle İmtihanı adlı eserinde Mustafa Kemal Atatürk ve I. Ordu Komutanı Nurettin Paşa (Konyar) ile Dumlupınar’da kaldıkları bu evden bahsetmektedir. Atatürk, Onbaşı Halide Edib (Adıvar)’ın Dumlupınar’a gelişi ile kaldığı odayı ona tahsis ederek kendisi çadırda kalır. 1929 senesinde o günleri bizzat yaşayan Yüzbaşı Selahattin, Atatürk’ün kaldığı ve Karargâh olarak kullanılan bu evin yağlıboya bir tablosunu yapmıştır. ZAFERTEPEÇALKÖY KIRIK KAĞNI VE ÜÇ KOMUTAN ANITI Başkomutan Mustafa Kemal Atatürk, 31 Ağustos 1922 günü muharebe alanını dolaştıktan sonra, İsmet Paşa ve Fevzi Paşa ile birlikte, öğle vakti Zafertepeçalköy’de yıkık ve henüz dumanları tüten bir evin avlusunda, masa gibi kullandıkları kırık bir kağnı üzerinde son bir durum değerlendirmesi yaptığı an sembolize edilmiştir. Anıt 2007 senesinde Türkiye Şehitlikleri İmar Vakfınca yaptırılmıştır. Mustafa Kemal Atatürk, 30 Ağustos 1924 senesinde Şehit Sancaktar Mehmetçik Anıtının temel atma törenindeki konuşmasında şöyle anlatacaktır; “ Efendiler Ağustos’un otuz birinci günü takriben zevalde idi ki, yine bu Çalköyü’nde, yıkık bir evin avlusu içinde İsmet Paşa ve Fevzi Paşa ile buluştuk. Kırık kağnı arabalarının döşeme ve oklarına ilişerek bundan sonraki vaziyeti mütalaa ettik. Kazandığımız Meydan Muharebesinin bütün seferi hitama erdirebilecek bir azamet ve ehemmiyette olduğunda ittifak ettik. Şimdi Bursa istikametinde çekilen düşman kuvvetlerini mahvetmekle beraber bütün orduyu aslî ile aralıksız İzmir’e yürüyecektik.” yazının devamı yarın....

Yorumlar
Adınız :
E-Mail :
Başlık :
Yorumunuz :
Güvenlik :
Değiştir  
Mobil
Ali AKSAKAL 2020-08-21 11:37:51
Tebrik ederim Emine kardeşim. Çok güzel olmuş. Yeni çalışmalarında başarılar dilerim. Selam ve sevgilerimle.
Toplam 1 yorum. Tüm yorumları okumak için tıklayın.
Diğer yazıları...
Köşe Yazarları
 ‹ 
 › 

İlan Gov Tr


E-Mail Bülten Kaydı
Döviz Kurları
  ALIS SATIS
$ USD 8.0285 8.0429
€ EURO 9.4924 9.5095

Arşiv Arama
- -
Dumlupınar Gazetesi | Günlük Siyasi Gazete

sanalbasin.com üyesidir

© Copyright 2020 Dumlupınar Gazetesi. Tüm hakları saklıdır. Kütahya Dumlupınar Gazetesi
GÜNDEM
Kadına Şiddet
Anayasa Haberleri
Trafik Kazaları
Yerel Seçimler
SPOR
Spor Haberleri
Futbol Haberleri
Basketbol Haberleri
Şampiyonlar Ligi
SİYASET
Kütahya Haberleri
MHP Haberleri
CHP Haberleri
Genel Siyaset
EĞİTİM
Eğitim Haberleri
Eğitim Bakanlığı
A.Ö.L.
Eğitim Portalı
FAYDALI LiNKLER
E-Devlet
M.E.B.
Kütahya Belediyesi
E-Lonca