Rektör Kızıltoprak'ın kaleminden Germiyanoğulları Beyliği

GERMİYANOĞULLARI BEYLİĞİ
Germiyanoğulları Beyliği, önceleri aşiret olarak başlayan ancak sonradan hânedan niteliği
kazanan bir Türkmen beyliğidir. Germiyan beyliğin adı, aşiretin kökeni ve tarihî şahsiyetleri
tam olarak belirlenememiş olsa da Uzunçarşılı’ya göre Selçuklu Devleti hizmetinde Malatya
bölgesi dâhilinde yaşayan Germiyanlılar, Hârizm Hükümdarı Celâleddin Mengübertî ile bu
bölgeye gelmiş bir aşirete dayandırılmaktadır. 1239’da Baba İshak isyanı sırasında Selçuklu
Devleti hizmetinde yer aldıkları bilinmektedir.

Germiyanlılar'ın Batı Anadolu'ya ne zaman geldikleri kesin olarak bilinmemekle birlikte,
1264'te Germiyanlı Kerîmüddin Alişîr'in öldürülmesi ve 1277'deki Cimri Olayına
karışmaları, bu tarihler arasında batıya doğru geldiklerini göstermektedir. 1276'dan önce
Kütahya ve Denizli çevresinde faaliyet gösterdikleri de anlaşılmaktadır.

Ankara'da bulunan Kızılbey Camii minberinin 1299 tarihli tamir kitâbesi, Germiyanlılar'ın
hâkimiyetlerini Ankara'ya kadar uzattığını ve Selçuklu hâkimiyetini tanıdıklarını
göstermektedir. Beyliğin en güçlü dönemi, 1300-1340 yılları arasında Yâkub Bey dönemidir.
Yâkub Bey, 1300 yıllarında bağımsızlığını kazandı ve Germiyan Beyliği'ni güçlü bir şekilde
yönetti. Beylik, XIV. yüzyılın ilk çeyreğinde Batı Anadolu'daki diğer beylikleri de etkisi altına
almaya başladı.

Kurucu Yakup Bey (1300-1340)
Germiyan Beyi Yâkub Bey, gerek teşkilatlanma gerekse beyliğin genişleme iradesini
göstermesi bakımından beyliğin kurucusu ve lideridir. 1305'te Aydınoğlu Mehmed Bey' e Ege Denizine doğru topraklarını genişletme bağlamında gaza görevi verdi. Yakup Bey aynı
zamanda Anadolu beyleriyle birlikte yıllık vergi karşılığında İlhanlılar'a tabi olmak zorunda
kalarak 1314'te Anadolu'ya gelen Emîr Çoban'a itaatini bildirmişti.
Diğer taraftan Bizanslılara karşı gaza politikasını sürdürerek 1304'te Menderes Nehri
yakınlarındaki Tripolis ve Simav yakınlarındaki Angir'i (Hisarköy) fethetti. Bunun ardından
1306'da 30 bin kişilik bir kuvvetle Alaşehir'i kuşatmıştı. Bu kuşatma, Bizans İmparatoru II.
Andronikos'un İspanya'dan talep ettiği Katalan kuvvetlerinin müdahalesiyle zaferle
sonuçlanmadı. Yakup Bey Alaşehir'de başarılı bir denetim kurdu ve buradan alınan cizye ile
Kütahya'da Vâcidiye Medresesinin inşa ve işletim masrafları karşılandı.Yakup Bey
döneminde Kütahya toprakları, iktisadî ve kültürel bakımdan büyük gelişmelere sahne
olmuştur. Yalup Bey, Mevlana’nın torunu Ulu Arif Çelebi ile görüştükten sonra onun
müridi olmuştur. O, âlimleri, şairleri ve sanatkârları himaye eden devlet adamıdır.
Dönemin meşhur coğrafyacılarından İbn Fazlullah el-Ömerî, 14. yüzyılın ilk yarısında ziyaret
ettiği Anadolu hakkında önemli bilgiler sunar. Ona göre, Germiyan hükümdarı Türk
beylerinin en büyüğüdür. Germiyan beyliğinin merkezi olan Kütahya ise büyük bir kaleye
sahiptir, verimli köyleri ve geniş meraları vardır. Beylik, 700 yerleşim yerini içermekle
birlikte askeri kuvvet bakımından oldukça güçlüdür.

Bir diğer seyyah ve coğrafya yazarı Haydar Uryan'a göre beyliğin 40 bin atlı askeri
bulunmaktadır. Cenevizli Balabana göre ise savaş zamanında tam teçhizatlı 200 bin süvari vepiyade askerini mobilize edebilir. Ancak bu son rakamın abartılı olabileceği veya bağlı
beyliklerle birlikte toplanan asker sayısını yansıtabileceği düşünülmektedir.
Ömerî ayrıca, Yâkub Bey döneminde Bizans'tan yılda 100 bin dinar vergi ve bazı değerli
eşyaların hediye olarak gönderildiğinden bahseder.

Süleyman Şah Devri: Anadolu’nun Türkleşmesi ve Osmanlı Siyaseti
Germiyan Beyliği'nin tarihi birkaç hükümdar dönemini içeren bir sürece sahiptir. Yâkub Beyden sonra oğlu Mehmed Bey (1340-1361), ardından Mehmed Beyin oğlu Süleyman Şah
(1361-1387) tahta geçti. Süleyman Şah döneminde, Karamanoğlu, Hamitoğlu ve Osmanlılar
arasındaki siyasal rekabet ve askeri çatışmaların etkisiyle beylik sınırları değişti.
Süleyman Şah, Karamanoğlu Alâeddin Bey ile Hamîdoğlu İlyas Bey’in mücadelelerinden
faydalanmak istedi. Karamanoğlu’na karşı Hamîdoğlu’nu tutarak işgal edilen topraklarını geri
aldı. Osmanlılar ve Karamanoğlunu dengelemek adına Süleyman Şah, kızını I. Muradın oğlu Bayezid;e verme teklifini sunar. Bu evlilikle Osmanlı-Germiyan ilişkileri güçlendi, ancak
Osmanlıların Germiyan üzerindeki etkisi arttı. Süleyman Şahın kızının düğünü dolayısıyla Osmanlılara verdiği topraklar içindeki Kütahya, Germiyan üzerindeki Osmanlı nüfuzunu pekiştirdi. Bazı kaynaklar, Osmanlıların bölgedeki düşmanlıkları sona erdirdiği bir politika olarak açıklar.
1381 yılında yapılan düğünle Devlet Hatun ile evlenen I. Bayezid Kütahya’ya idareci olarak
yerleşti. Süleyman Şah’ın 1387 yılında ölümünden sonra yerine geçen II. Yâkub Bey,
Osmanlılara karşı bir direniş gösterir gibi oldu. 1389 Kosova Savaşı’nda I. Muradın şehadeti ile I. Bayezid’ın tahta geçmesi üzerine Osmanlılar, Germiyan topraklarına hükmetmeye
başladı. Yâkub Bey, 1399da kaçarak Timurun yanına sığınarak beylik tahtına tekrar oturmayı hedefledi. 1402deki Ankara Savaşından sonra eski topraklarına döndü. Timurun İzmir seferi sırasında Kütahya'ya geldi, ancak İzmirin alınmasının ardından ülkesine dönüp tahta
oturmayı başardı. Germiyan Beyliği'nin tarihi, siyasi müzakereler, aile ilişkileri ve Osmanlılar ile ilişkiler bağlamında zengin ve karmaşık bir dönemi içermektedir.

Osmanlı Devleti ile Kader Birliği
II. Yâkub Bey, Fetret devrinde Osmanlı şehzadeleri arasındaki mücadelede Osmanlılara karşı
pozisyon aldı. Cüneyd Bey ve Şehzade Îsâ Çelebi olayında Karamanlılar ile iş birliği yaptı,
ancak daha sonra Çelebi Mehmed tarafına yöneldi. Karamanoğulları, bu yakınlığı kabul
etmeyerek 1410-1411 Germiyan topraklarına saldırdı ve Kütahya ele geçirdi. Yâkub Bey, ikinci defa uzun bir süreliğine memleketinden uzak kaldı. Ancak, Çelebi Mehmed Karamanlılara karşı gerçekleştirdiği başarılı hamle ile Osmanlı himayesi altında yeniden beyliğine kavuştu. Yâkub Bey, Karamanlıların Çelebi Mehmed tarafından Bursaya saldırısını püskürtmesinin ardından Osmanlılarla dostluk kurma yollarını aradı. Erkek çocuğu olmadığı için memleketini vefatından sonra kız kardeşinin çocuklarına bırakmak istemediğinden, Edirne'ye giderek II. Murad ile görüşüp memleketini ona bıraktığını bildirdi. Osmanlı himayesi altında Germiyan Beyliği, Yâkub Bey'in ölümünden sonra, Timurtaş Paşazâde Umur Bey’in oğlu Osman Çelebi aracılığıyla fiilen Osmanlı himayesi altına alındı.

# YAZARIN DİĞER YAZILARI

Yazar Süleyman Kızıltoprak - Mesaj Gönder


göndermek için kutuyu işaretleyin

Yorum yazarak Dumlupınar Gazetesi Topluluk Kuralları’nı kabul etmiş bulunuyor ve yorumunuzla ilgili doğrudan veya dolaylı tüm sorumluluğu tek başınıza üstleniyorsunuz. Yazılan yorumlardan Dumlupınar Gazetesi hiçbir şekilde sorumlu tutulamaz.

Haber ajansları tarafından servis edilen tüm haberler Dumlupınar Gazetesi editörlerinin hiçbir editöryel müdahalesi olmadan, ajans kanallarından geldiği şekliyle yayınlanmaktadır. Sitemize ajanslar üzerinden aktarılan haberlerin hukuki muhatabı Dumlupınar Gazetesi değil haberi geçen ajanstır.