MİHENK TAŞI – MUALLAK TAŞI – İSTATİSTİK ve REFERANS…

featured
service
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Yazdıklarımızın, söylediklerimizin ve yaptıklarımızın referansa (kaynağa ve tavsiyeye),  akademik ve istatistikî verilere göre olması, güvenilir ve sürdürülebilir olması bakımından son derece gerekli ve önemli… Fikir fukaralığına dayalı dedikodu ve hâdise/olay düzeyinde kalan söylem ve yazı eser diye nitelendirilemez… Her yapılan, oyun ve şaka biçiminde ise ayrı bir vahamet…  Ses, müzik ve gürültü farkı fark edilemiyorsa ortaya keşmekeş bir durum çıkar… Rasgele yazılanda ve söylenende istatistik ve referans eksiktir… Meselâ dünya istatistiklerine göz attığımızda bu yazıyı kaleme almaya başladığım an (12.01.2022 19.24) itibariyle çok ilginç anbean değişen sonuçların istatistiğini/sayısal verilerini[1] görebiliriz: 7.919.812.875 (şu anki dünya nüfusu), 4.532.217 (bu yıl doğanların sayısı), 310.445 (bugün doğanların sayısı), 1.902.733 (bu yılki ölüm sayısı), 130.332 (bugün ölenlerin sayısı), 2.629.484 (bu yılki nüfus artışı)… İstatistik ve referans doğru haberin doğru yazı ve sözün mihenk taşı[2] gibidir… İstatistik ve referans olmadan yazının niteliği muallakta kalır. Muallak taşında[3]  konuşlandırılmasıdır, referans ve istatistik esaslı doğru ve akademik yazının yazılması ve sözün söylenmesi… Mihenk taşı – muallak taşı – istatistik ve referans

İstatistik[4] Latincede ‘devlet’ ve ‘durum’ anlamında ‘status’den gelmekte… İstatistik devletin göstergelere göre durumunu belirlemesi için derlenen sayısal veriler anlamında… Fransızca ‘statistique’ sözcüğünden alıntı… Almanca ‘statistik’ devlet idaresi sanatı, idarî amaçla toplanan sayısal bilgiler, uygulamalı matematik demek… İstatistik, verilerin grafik ve sayı biçiminde değerlendirilmesi, uygulanması demek… İstatistik verilerden bilgi edinmeyi, gözlemleri bilgiye dönüştürmeyi sağlar. Kullanılan istatistikî teknikler, belirsizlikleri kontrol altında tutar ve gözlemleri bilime dayalı bilgi ve yorum haline dönüştürür… Türkiye İstatistik Gününde (25 Nisan) bu bağlamda İstatistikî verilerin ve referansın bilimin her alanında dikkate alınması gerektiğini vurgulamalıyız ve önemsemeliyiz… Konuşmalarımızı ve yazılarımızı, istatistikî verilere ve referanslara (Türkiye İstatistik Kurumu –TÜİK[5] verilerine vb. verilere) dayandırmalıyız; algı operasyonlarına ve dış mihrakların yanıltmalarına dayalı verilere değil… TÜİK verilerinden tarihî misaller: 1326-1389 Tarım ve araziye ait bilgi toplamak amacıyla toprak ve nüfus sayımları yapılmış… 1389 Defterhaneler kurulmuş… 1831 ilk başarılı nüfus sayımı gerçekleştirilmiş… 1891 Bab-ı Ali İstatistik Encümeni Nizamnamesi uyarınca Bab-ı Ali’de kurulan Merkezî İstatistik Encümeni ile istatistik hizmetleri kanunî bir esasa bağlanmış… 1927 Cumhuriyet Döneminin ilk Nüfus Sayımı yapılmış… Binaların Numaralanması ve Sokaklara İsim Verilmesi hakkında Kanun çıkarılmış… Osmanlı İmparatorluğunda, zırhlı süvari ordusunu oluşturan tımarlı sipahileri ayakta tutmak için toprağa dayalı istatistikî[6] verilere önem verilmiş… Osmanlı tarihinin sayısal veriler içeren temel kaynaklarının büyük çoğunluğunu vergi merkezli tutulan 15., 16. ve 17. yüzyılları kapsayan Tahrir (kaydetme, deftere geçirme) Defterleri, 18. yüzyılda tutulan Avarız (olağanüstü hallerde halka yüklenen malî, aynî ve bedenî vergi) ve Cizye (gayrimüslim vatandaşların hür ve mükellef olan erkeklerinden, yılda bir kez alınan baş vergisi) Defterleri ile 19. yüzyılda tutulan Temettüat (1844-1845 yıllarında tutulan ve hane hane erkek nüfusa ait eşya ve emlâkın kaydedildiği) Defterleri kayıtları oluşturmuş…

Referans[7] bir metinde öne sürülen bir sözün, düşüncenin, aktarılan bir bölümün vb. alındığı kaynak ve bir kimsenin işe yarar olduğunu, yeteneğini gösteren, daha önce çalıştığı yerlerden verilmiş belge… Bilimsel bütün yazılarda istatistik ve referans son derece önemli… Yazılanları ve söylenenleri ispatlamak için yapılan anketlerin, sınavların, araştırma sonuçlarının (istatistikî verilerin) sayılarla verilmesi önemli…  Sayıların ve belgelerin kullanılması, yazılanları ve söylenenleri daha inandırıcı ve güvenilir hale getirir…

Mihenk taşı – muallak taşı – istatistik ve referans… Sabır taşı… Göztaşı veya göktaşı (bakır sülfat bileşiği)… Değerli ve doğal taşlar; elmas, yakut, zümrüt, safir… Kısmen değerli taşlar; ametist, akumarin, kaplan gözü, turmalin, oniks, akik, kehribar… Bazı taşların bazı rahatsızlıklara ve ruhsal problemlere iyi geldiği de söylenmekte halk arasında… Her ne taşı olursa olsun, mühim olan taşı gediğine koymak ve taş taş üstüne koymak… Taş üstünde taş, omuz üstünde baş bırakmamak ise facia… Taşın niteliği ve taşın hangi maksatla kullanıldığı daha önemli… Birilerinin ve bir şeylerin değerini niteliğini anlamaya yarayan ölçütlere, kıstaslara ve kaidelere olan ihtiyacımızın ifadesidir, muallak taşı ve mihenk taşı… Bunun da vetiresi/süreci değirmen taşında törpülenmek ve akabinde olgunlaşmak… “Olgun insanın mihenk taşı akıl danışmak, güler yüz, nefse hâkimiyet acıya katlanmaktır.” (Lokman Hekim) ve “Hamdım, piştim, yandım” (Mevlâna) sözleri, anlatmak istediklerimizin özeti…

Elimizi taşın altına koyduğumuzda ve elimizden geleni sonuna kadar tavizsiz yaptığımızda başarılı olabilmek için çıktığımız yolda bizi kim tutabilir? Bu, ay ve güneş tutulması değil; akıl tutulması değil, beyin-gönül fırtınası… Güneşin güneyden gelmesi sebebiyle ağaçların, kayaların ve taşların yosun tutan taraflarının kuzey olduğunu bilerek yönümüzü bulabileceğimizi idrak ederek bilinçli davranmayı mikyas/ölçü edindiğimizde ve istatistik – referans ve liyakat odaklı  (tavassut odaklı değil) çalıştığımızda bizi kimse tutamaz elbette… Kadim medeniyet kodlarımıza dönmeyi mihenk taşımız edinerek çocuklarımızı büyütmeliyiz ve eğitmeliyiz…  Selam, sevgi ve saygılarımla.

[1] https://www.worldometers.info/    https://www.worldometers.info/tr/

[2] Mihenk taşı: Altın ve gümüş alaşımlarının kalitesini test etmek için kullanılan bazalit ve  kuvars cinsi taş.

[3] Muallak Taşı: Kudüs Tapınağının bu taşın bulunduğu tepe üzerinde inşa edilmiş… Halife Abdülmelik bin Mervan bu kaya üzerine

     Kubbetüs Sahra’yı inşa ettirmiş; Kanuni Sultan Süleyman döneminde taşın çevresi duvarla örülmüş…

[4] https://www.tuik.gov.tr/ https://www.tuik.gov.tr/Kurumsal/PDF_Detay

[5] https://biruni.tuik.gov.tr/yayin/views/visitorPages/index.zul

    https://www.library.illinois.edu/ias/wp-content/uploads/sites/20/2016/12/Historical_Statistics_Series_Vol_2.pdf

[6] https://cdn.istanbul.edu.tr/FileHandler2.ashx?f=osmanli-hukukunda-istatistigin-onemi-ve-h.-1288-tarihinde-mahkemelerde-gorulen-davalara-ait-icmal-cetvelinin-tahlili_muhammed-ceyhan_636903133097217798.pdf

[7] https://www.wordreference.com/          https://en.wikipedia.org/wiki/Reference.com

    https://kutuphane.ttk.gov.tr/details?id=567358&materialType=KT&query=Tahrir+defterleri.  

Zafer NEFER, 15.01.2022 19.43, Aydın

MİHENK TAŞI – MUALLAK TAŞI – İSTATİSTİK ve REFERANS…

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Giriş Yap

Giriş Yap

Dumlupınar Gazetesi ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!

Bizi Takip Edin