Petrol fiyatları neden yükseliyor?
Küresel enerji piyasalarında hareketlilik yeniden hız kazandı. Brent petrol fiyatı, Orta Doğu’da artan jeopolitik gerilim ve üretim tarafında yaşanan aksaklıkların etkisiyle kritik eşik olan 100 doların üzerinde kalmaya devam ediyor.
Uluslararası piyasalarda Brent petrolün varil fiyatı, sabah saatlerinde önceki kapanışa göre yaklaşık yüzde 1,4 artarak 104,61 dolar seviyesine ulaştı. ABD’de referans olarak kullanılan WTI petrol fiyatı ise aynı saatlerde 97,59 dolar seviyesinde işlem gördü.
Cuma günü gün içinde 103,95 dolara kadar çıkan Brent petrol, haftayı 103,14 dolar seviyesinden kapatmıştı. Yeni haftaya ise daha güçlü bir yükselişle başladı.
Orta doğu gerilimi enerji piyasalarını etkiliyor
Küresel enerji fiyatlarının yükselmesinde en önemli faktörlerden biri Orta Doğu’daki jeopolitik gerilim olarak gösteriliyor. Özellikle ABD ile İran arasında tırmanan askeri ve siyasi tansiyon, enerji arzının güvenliği konusunda endişeleri artırıyor.
ABD Başkanı Donald Trump, İran ile saldırıları sona erdirecek bir anlaşmanın henüz mümkün olmadığını belirterek bölgedeki askeri gerilimin sürebileceğine işaret etti. Trump ayrıca Hürmüz Boğazı’nın güvenliği için bazı ülkelerden destek talep ettiklerini açıkladı.
Enerji piyasaları açısından Hürmüz Boğazı kritik bir geçiş noktası olarak görülüyor. Dünya petrol ticaretinin önemli bir bölümü bu dar su yolundan geçiyor. Bu nedenle boğazdaki herhangi bir güvenlik riski, doğrudan petrol fiyatları üzerinde etkili oluyor.
Uluslararası destek çağrısına sınırlı yanıt
ABD’nin Hürmüz Boğazı için yaptığı güvenlik çağrısı ise beklenen ölçüde karşılık bulmadı.
Avustralya ve Japonya, bölgeye savaş gemisi göndermeye yönelik bir planlarının bulunmadığını açıkladı. Almanya da benzer şekilde İran ile yaşanan gerilim bağlamında uluslararası askeri operasyonlara katılmayacağını duyurdu.
Bu durum, enerji piyasalarında güvenlik riskinin kısa vadede ortadan kalkmayabileceği yönündeki beklentileri güçlendirdi.
İran’dan sert açıklama: “Müzakere bile istemedik”
Gerilimin diğer tarafında ise İran’dan oldukça net mesajlar geliyor.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi, ABD televizyon kanalı CBS’e verdiği röportajda İran’ın ateşkes talep etmediğini ve savaşın sona erdirilmesi için müzakere arayışında olmadığını söyledi.
Erakçi açıklamasında, ülkesinin uzun sürecek bir çatışmaya karşı hazırlıklı olduğunu vurgulayarak İran’ın kendini savunmaya devam edeceğini ifade etti.
Bu açıklamalar enerji piyasalarında belirsizliği artırırken, yatırımcılar bölgedeki gelişmeleri yakından izlemeyi sürdürüyor.
Irak Kürt bölgesinde petrol üretimi durdu
Petrol fiyatlarını yukarı taşıyan bir diğer önemli gelişme ise Irak Kürt Bölgesel Yönetimi’ndeki üretim kesintileri oldu.
IKBY Doğal Kaynaklar Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, petrol ve doğal gaz sahalarının “yasa dışı milis gruplar” tarafından hedef alındığı bildirildi.
Bu saldırılar sonucunda bölgedeki bazı petrol sahalarında üretimin tamamen durduğu ve ihraç edilecek petrol kalmadığı ifade edildi.
Ayrıca Erbil yönetimi ile Irak merkezi hükümeti arasında Ceyhan boru hattı üzerinden petrol ihracatı konusunda yaşanan anlaşmazlık da arz tarafındaki sorunları derinleştiriyor.
IEA 400 milyon varillik acil stok planını devreye sokuyor
Küresel enerji piyasalarında oluşan arz baskısını azaltmak amacıyla Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) önemli bir adım atmaya hazırlanıyor.
Ajans, üye ülkelerin stratejik rezervlerinden toplam 400 milyon varil petrolün piyasaya sunulması konusunda anlaşmaya varıldığını açıkladı.
Plan kapsamında:
-
Asya ve Okyanusya’daki IEA ülkeleri petrol stoklarını hemen piyasaya verecek
-
Avrupa ve Amerika kıtasındaki ülkeler ise ay sonundan itibaren rezervleri kullanmaya başlayacak
Açıklanan programa göre piyasaya sürülecek stokların yüzde 72’si ham petrol, geri kalan yüzde 28’i petrol ürünlerinden oluşacak.
Teknik seviyeler dikkatle izleniyor
Enerji piyasalarında işlem yapan yatırımcılar için teknik seviyeler de önemli bir gösterge olarak kabul ediliyor.
Analistler, Brent petrol fiyatı için 105,39 dolar seviyesinin güçlü direnç noktası, 103,07 dolar seviyesinin ise önemli destek noktası olarak izlenebileceğini belirtiyor.
Ancak Orta Doğu’da devam eden gerilim, üretim kesintileri ve diplomatik açıklamalar nedeniyle petrol fiyatları üzerinde oynaklığın yüksek kalması bekleniyor.