Kütahya’da ekmek fiyatlarıyla ilgili dikkat çeken bir açıklama geldi. Kütahya’da uzun yıllar fırınlarda çalışmış olması nedeniyle üretim maliyetlerini yakından bildiğini ifade eden Emekliler Derneği Kütahya Şube Başkan Yardımcısı Yaşar Çakır, çarşı ekmeği ve ev ekmeğinin gerçek maliyetlerini kamuoyuyla paylaştı. Çakır’ın açıklamaları, ekmekteki fiyat farkını ve piyasadaki uygulamaları yeniden gündeme taşıdı.
“Ekmekte 12,5 liralık fark var”
Çakır, 230 gramlık somun ekmek yani halk arasında bilinen adıyla çarşı ekmeğinin üretim maliyetine dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı:
“Öncelikle ilginiz için teşekkür ederim. Emekler gerçekten çok değerli. Bizler de üzerimize düşeni yapmakla mükellefiz. 230 gram somun ekmek, yani bizim tabirimizle ‘çarşı ekmeği’, yaklaşık 4 lira maliyetle üretiliyor. İşçilik ve diğer giderler eklendiğinde toplam maliyet 7,5 lirayı buluyor. Ancak bu ekmek 20 liraya satılıyor. Arada yaklaşık 12,5 liralık bir fark var. Bu fark kime gidiyor; fırıncıya mı, aracıya mı, yoksa başka birine mi, bunu tam olarak bilmiyoruz.”
Bu sözler, ekmek fiyatlarındaki yüksek kâr marjı tartışmasını yeniden alevlendirdi.
Bayat ekmek uygulamasına tepki
Ekmek üretiminde planlama eksikliğine de değinen Çakır, bayat ekmek uygulamasını eleştirdi:
“Bir gün sonra kalan ekmek ‘bayat ekmek’ olarak daha farklı bir fiyatla satılıyor. Bu uygulama bana pek mantıklı gelmiyor. Bunun yerine üretim daha kontrollü yapılsa ve vatandaş her zaman taze ekmek tüketebilse daha doğru olur.”
Ev ekmeğinde de büyük fark
Çakır, yalnızca çarşı ekmeğinde değil, ev ekmeğinde de ciddi bir maliyet-fiyat farkı bulunduğunu belirtti:
“50 kilogram undan yaklaşık 800 gramlık 85 ekmek, yani toplamda 68 bin gramlık üretim elde ediliyor. Bu ekmeklerin satış fiyatı 70 lira civarında olurken maliyeti yaklaşık 35 lira. Burada da ciddi bir fiyat farkı söz konusu.”
“Zam hemen yansıyor, indirim yansımıyor”
Son dönemdeki fiyat artışlarının özellikle emeklileri zorladığını vurgulayan Çakır, piyasadaki çifte standarda dikkat çekti:
“Son zamlar genel olarak vatandaşı ama özellikle emeklileri daha fazla mağdur ediyor. Akaryakıta zam geldiğinde fiyatlar hemen artıyor, ancak indirim geldiğinde bu indirim fiyatlara yansıtılmıyor. Zam yapma konusunda hızlı davranılırken, indirim konusunda aynı hassasiyet gösterilmiyor.”
Bakkala indirim var, vatandaşa yok mu?
Fırıncıların satış politikalarına da değinen Çakır, dikkat çeken bir çelişkiye işaret etti:
“Fırıncılar tüm ürünlerini kendi tezgâhlarında satmıyor. Marketlere ve bakkallara da satış yapılıyor. 20 liraya satılan ekmek, bakkala 14–15 liradan veriliyor. Yani bakkal da buradan 5–6 lira kazanıyor. Eğer bu indirim bakkala yapılabiliyorsa, neden vatandaşa yapılmıyor?”
Un maliyetinde büyük avantaj iddiası
Un fiyatları üzerinden de önemli bir iddia ortaya koyan Çakır, fırıncıların toptan alım avantajına dikkat çekti:
“Normal bir vatandaş 50 kilogram unu örneğin 2000 liraya alırken, fırıncılar bunu 1000–1200 liraya temin edebiliyor. Yani çuval başına ciddi bir kâr avantajı var. Ancak bu avantaj fiyatlara indirim olarak yansıtılmıyor, aksine zam olarak yansıyor.”
“Kazan kazan anlayışı olmalı”
Esnafın kazanmasının doğal olduğunu ancak bunun dengeli olması gerektiğini vurgulayan Çakır, şu çağrıyı yaptı:
“Elbette esnaflığın temeli kazanmaktır. Ancak ‘kazan kazan’ anlayışıyla hem esnafın hem de vatandaşın gözetilmesi gerekir. Fiyat belirlenirken karşı taraf da düşünülmelidir.”
Yetkililere çağrı: “Fiyat politikası gözden geçirilmeli”
Çakır, son olarak ilgili kurumlara çağrıda bulunarak şu ifadeleri kullandı:
“Bu noktada görev, fırıncılar odasına ve ilgili kurumlara düşüyor. Vatandaş ve özellikle emekli kesimi daha fazla zor durumda bırakmayacak bir fiyat politikası geliştirilmelidir.”
“Fedakârlık yapılırsa satış da artar”
Açıklamasını dikkat çeken bir değerlendirme ile tamamlayan Çakır, sözlerini şöyle noktaladı:
“Çarşı ekmeğinde yaklaşık 10–11 lira, ev ekmeğinde ise neredeyse yarı yarıya kâr marjı bulunuyor. Biraz daha fedakârlık yapılması durumunda hem satışlar artar hem de vatandaşın yükü hafifler.”
Kütahya’da ekmek fiyatları yeniden gündemde
Kütahya’da ekmek fiyatlarına yönelik bu açıklamalar, hem vatandaş hem de sektör temsilcileri açısından yeni bir tartışmanın kapısını araladı. Özellikle maliyet ile satış fiyatı arasındaki fark, önümüzdeki günlerde kamuoyunda daha fazla konuşulacak gibi görünüyor.