Anayasa Mahkemesi’nin (AYM) boşanan eşe ömür boyu süresiz nafaka bağlanmasına imkân tanıyan yasal düzenlemeyi oy çokluğuyla iptal etmesi, kamuoyunda geniş yankı uyandırdı. Kararın ardından farklı kesimlerden değerlendirmeler gelirken, Kütahya’da yapılan açıklama dikkat çekti. Karara ilişkin değerlendirmede bulunan 29 Ekim Kadınları Derneği Kütahya Şube Başkanı Sevinç Şenol, süresiz nafakanın mağduriyet yarattığı yönündeki algının gerçeği yansıtmadığını savundu. Şenol, mevcut düzenlemenin uygulamada istisnai durumlara göre işlediğini belirtti.
Sevinç Şenol, kamuoyunda yer alan “tüm kadınlara ömür boyu yüksek nafaka bağlandığı” yönündeki söylemlerin gerçeği yansıtmadığını belirterek, yoksulluk nafakasının çoğunlukla düşük tutarlarda olduğunu ifade etti. Açıklamada ayrıca kadınların iş gücüne katılımı, ekonomik bağımsızlık ve toplumsal eşitsizlik konularına da değinildi. Şenol, nafakanın sınırlandırılmasının sosyal devlet anlayışı açısından tartışmalı sonuçlar doğurabileceğini savundu.
''Ömür Boyu Yüksek Nafaka Veriliyor Algısı Gerçeği Yansıtmamaktadır''
Şenol açıklamasında, ''Anayasa Mahkemesi, süresiz nafakanın mağduriyet yarattığı yönünde, gerçeği yansıtmayan, tamamen istisnalar üzerinden kurgulanmış bir söyleme dayanarak, Medeni Kanunumuzda yer alan, yoksulluk nafakasının “süresiz” olarak istenebilmesine ilişkin düzenlemeyi oy çokluğuyla iptal etmiştir.
175. maddede “ Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek taraf, kusuru daha ağır olmamak koşuluyla, geçimi için diğer taraftan mali gücü oranında süresiz olarak nafaka isteyebilir” ifadesi yer alırken, 176. madde ise, boşanma sonrasında maddi tazminat ve yoksulluk nafakasının ne şekilde ödeneceğini, hangi durumlarda sona ereceğini düzenlemektedir ve nafakanın otomatik olarak ömür boyu sürmediğini vurgulamaktadır.
Yani nafaka alan eşin yeniden evlenmesi, sigortalı bir işe girmesi, yoksulluk durumunun ortadan kalkması veya bir başkasıyla evlilik dışı yaşadığının tespiti gibi durumlarda nafaka ortadan kalkmaktadır.
Boşanan tüm kadınlara ömür boyu yüksek tutarda nafaka veriliyormuş algısı hiçbir şekilde gerçeği yansıtmamaktadır. Güncel verilere göre mahkemeler tarafından kadınlara bağlanan yoksulluk nafakalarının büyük bir çoğunluğu 1.000 TL ile 3.000 TL arasında değişmekte olup, ortalama nafaka miktarının 1.179 TL seviyesinde olduğu hesaplanmaktadır.
Ayrıca Ülkemizde sadece kadına değil, boşanmada yoksulluğa düşen erkeğe de yoksulluk nafakası bağlanmaktadır. Yoksulluk nafakası sadece kadın eşe değil, erkek eşe de tanınmış yasal bir haktır. Fiiliyatta yoksulluk nafakası talep eden tarafın genellikle kadınlar olması, kadınların eğitimde, istihdamda fırsat eşitliğinden mahrum olmalarının doğal sonucudur.
Çok da uzak olmayan bir tarih olan 1992 yılına kadar, evli kadınların çalışabilmesi için kanun gereği eşinin izni gerekmekteydi. Günümüzde Eş izni yasal olarak kaldırılmış olsa da özellikle kırsal kesimde zihniyet olarak kadının çalışması halâ erkeğin onayına bağlı. Ekonomik güvencesi olmayan kadınlar yaşadıkları şiddete rağmen çoğu zaman boşanmayı göze alamayıp ölüm tehlikesi altında hayatlarına devam etmektedirler. Bunun üzerine bir de yoksulluk nafakasına göz dikilmesi, kadınları mutlu olmadığı hatta şiddet gördüğü bir evliliğe adeta mahkum edecektir.
Sosyal devlet anlayışının ve kadınlar için sosyal güvenlik mekanizmalarının çok sınırlı olduğu bir sistemde, fiili olarak kadın erkek eşitliği sağlanmadan nafakanın süreye bağlanması asla kabul edilmez. Mağdur erkekler iddiası İstisnalar ile sınırlıyken nafakayla ilgili asıl mağduriyet kadınlar tarafından yaşanmaktadır. Kadınların çoğunluğu mahkeme kararı olmasına rağmen yoksulluk nafakasını alamamaktadır. Bu nedenle nafakanın süreyle sınırlandırılmasının değil, nafakanın kadınlara ödenebilmesinin gündem olması ve bu yönde düzenlemeler yapılması gerekmektedir'' ifadelerini kullandı.