DPÜ bor alanında neden stratejik bir merkez?
Kütahya Dumlupınar Üniversitesi Mühendislik Fakültesi bünyesinde faaliyet gösteren Bor tabanlı ileri teknoloji seramikleri araştırma laboratuvarı, ham maddeyi yüksek teknoloji ürünlerine dönüştürme hedefiyle dikkat çekiyor. Üniversite–sanayi iş birliğini güçlendiren bu altyapı, Türkiye’nin bor rezervlerindeki küresel gücünü ileri teknoloji üretimiyle birleştirmeyi amaçlıyor.
Rektör Prof. Dr. Süleyman Kızıltoprak, borun yalnızca bir maden değil, aynı zamanda teknolojik bağımsızlığın anahtarlarından biri olduğunu belirterek, üniversitede yürütülen projelerin ekonomik karşılığına işaret etti.
Dünya bor rezervlerinin yüzde 55’i Kütahya’da mı?
Kızıltoprak, Türkiye’nin dünya bor rezervlerindeki lider konumuna dikkat çekerek şu değerlendirmede bulundu:
Türkiye’de dünya bor rezervlerinin yaklaşık yüzde 73’ü, bunun da yüzde 70’e yakını Kütahya sınırları içinde yer alıyor. Bu veriler, dünyadaki toplam rezervin yaklaşık yüzde 55’inin Kütahya’da bulunduğunu ortaya koyuyor.
Bu tablo, kenti yalnızca maden üretiminde değil, yüksek teknoloji geliştirme süreçlerinde de küresel bir aktör haline getiriyor.
Bor ham maddeden yüksek teknoloji ürününe nasıl dönüşüyor?
Borun işlendikçe katma değer kazandığını belirten Kızıltoprak, ham bor ile ileri teknoloji ürünleri arasındaki ekonomik farkın çok yüksek olduğunu vurguladı. Özellikle:
Metal borür ve ileri seramik üretimi
Ham borun belirli süreçlerden geçirilmesiyle elde edilen metal borürler ve bor katkılı seramikler, savunma sanayiinden uzay teknolojilerine kadar geniş bir kullanım alanına sahip.
Katma değerli üretim hedefi
Üniversitede yürütülen çalışmaların temel amacı, yüksek katma değerli ürün geliştirmek ve Türkiye’nin sanayileşme sürecine doğrudan katkı sağlamak.
Avrupa’da takdir gören akademik başarı
DPÜ Malzeme Mühendisliği Bölümü’nün uluslararası akademik sıralamalarda önemli bir konumda yer aldığını belirten Kızıltoprak, bor üzerine yapılan tezlerin yüzde 10’undan fazlasının bu üniversitede hazırlanmasının dikkat çekici olduğunu ifade etti.
Bu üretim gücü, Kütahya’yı bilimsel araştırma ve teknoloji geliştirme merkezi haline getiriyor.
Seramik sektörü ile güçlü bağ
Bölüm Başkanı Prof. Dr. Mustafa Tuncer, 1994 yılında kurulan bölümün hem geleneksel hem de ileri teknoloji seramikler konusunda uzmanlaştığını söyledi. Kütahya’daki seramik sanayisiyle kurulan güçlü bağ sayesinde yürütülen projeler, ulusal ölçekte sektöre hizmet veriyor.
Yüksek teknoloji alanlarında kullanım
Bor katkılı seramiklerin:
Savunma sanayii
Uzay teknolojileri
Enerji sistemleri
gibi stratejik alanlarda kullanıldığına dikkat çekildi.
Nitelikli insan kaynağı hedefi
Tuncer, yürütülen çalışmaların yalnızca üretim değil, nitelikli mühendis yetiştirme açısından da kritik olduğunu belirtti. Amaçlarının, boru ileri teknoloji süreçleriyle işleyerek Türkiye’nin teknolojik atılımına katkı sunacak insan kaynağını yetiştirmek olduğunu ifade etti.
Laboratuvardaki kritik teknoloji: spark plazma sinterleme
Öğretim Üyesi Hasan Göçmez, laboratuvarda bulunan Spark plazma sinterleme sisteminin Türkiye’de sınırlı sayıda üniversitede yer aldığını belirtti.
Bu sistem sayesinde:
Kısa sürede yüksek yoğunluklu üretim
Yüksek sıcaklık seramikleri çok daha kısa sürede istenilen yoğunluğa ulaştırılabiliyor.
Üniversiteler arası ortak kullanım
Altyapının yalnızca DPÜ için değil, bor alanında çalışan diğer üniversiteler için de ulusal ortak araştırma merkezi niteliği taşıması hedefleniyor.
Ham maddeden uç ürüne kadar tek merkez
Laboratuvarın en önemli özelliği, borun üretim sürecinin başından son aşamasına kadar tüm işlemlerin aynı çatı altında gerçekleştirilebilmesi. Bu yapı, bilimsel çıktıların doğrudan sanayiye aktarılmasını kolaylaştırıyor.
Cumhurbaşkanlığı desteğiyle büyüyen proje
Laboratuvarın kurulmasında Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı tarafından sağlanan destek, altyapının güçlenmesinde belirleyici oldu. Önümüzdeki süreçte yeni cihazların kazandırılması ve uluslararası iş birliklerinin artırılması planlanıyor.
Kütahya’nın yüksek teknoloji vizyonu
DPÜ’de yürütülen çalışmalar, Kütahya’nın seramik sanayisi ile savunma, uzay ve enerji sektörleri arasında güçlü bir köprü kuruyor. Üniversite–sanayi iş birliği modeli sayesinde hem bilimsel üretim artıyor hem de Türkiye’nin teknolojik bağımsızlık hedefi destekleniyor.