Restoranlarda yeni dönem başladı
Restoran ve kafelerde uzun süredir tartışma konusu olan kuver ücreti ve servis bedeli uygulamaları, Ticaret Bakanlığı’nın aldığı kararla resmen sona erdi. 30 Ocak’ta Resmi Gazete’de yayımlanan yeni yönetmelik ile birlikte lokanta, kafe, restoran ve pastanelerde masa, servis ya da kuver adı altında ek ücret alınması yasaklandı. Kararın ardından sektörde hızlı bir dönüşüm başladı. Çok sayıda işletme, yurt dışında yaygın olarak kullanılan gönüllü bahşiş modelini hayata geçirdi.
Yeni sistemde müşteriler, aldıkları hizmetten memnun kalmaları halinde bahşiş bırakıp bırakmamaya tamamen kendileri karar veriyor. Bahşiş tutarları ise artık nakit yerine POS cihazları üzerinden tahsil ediliyor.
Gönüllü bahşiş sistemi nasıl işliyor?
Uygulamanın en dikkat çeken yönlerinden biri, hesap fişlerinde açık ve net bir bilgilendirmenin yer alması. Birçok restoranda fişin üst bölümünde İngilizce olarak “No service fee” ifadesi bulunuyor. Bu ibare, işletmede zorunlu servis ya da kuver bedeli alınmadığını gösteriyor.
Fişin alt kısmında ise müşterilere genellikle %8, %10 ve %15 olmak üzere farklı bahşiş oranları sunuluyor. Dileyen müşteri bu oranlardan birini seçerek POS üzerinden ödeme yapabiliyor, dileyen ise hiçbir ek ödeme yapmadan hesabını kapatabiliyor.
Garsonlar ve işletme yetkilileri, kuverin kaldırılmasıyla birlikte menü fiyatlarında denge sağlandığını, bahşişin ise tamamen isteğe bağlı olduğunu özellikle vurguluyor.
Bahşişler artık kayıt altına alınıyor
Yeni modelle birlikte bahşiş ödemeleri ilk kez bu kadar şeffaf hale geldi. Nakit bahşiş yerine POS üzerinden yapılan ödemeler sayesinde kayıt dışı işlemlerin önüne geçiliyor. Bu durum hem devlet açısından vergi kaybını azaltıyor hem de çalışanların bahşiş gelirlerini resmi olarak alabilmesine imkan tanıyor.
Sektör temsilcileri, uygulamanın işletmelere hukuki güvence sağladığını, çalışanların ise emeğinin karşılığını daha adil şekilde alabileceğini savunuyor.
Kamuoyu ikiye bölündü
Gönüllü bahşiş uygulaması kısa sürede yaygınlaşırken, kamuoyunda farklı görüşler ortaya çıktı. Bazı müşteriler, zorunlu olmaması nedeniyle sistemi olumlu karşıladıklarını dile getiriyor. Hizmetten memnun kalan müşteriler için bahşiş bırakmanın daha anlamlı hale geldiği ifade ediliyor.
Ancak uygulamaya mesafeli yaklaşanlar da var. Eleştirilerde, kuverin yalnızca isim değiştirerek geri döndüğü ve gönüllülüğün zamanla fiili bir zorunluluğa dönüşebileceği savunuluyor. Buna rağmen genel değerlendirmelerde, yeni sistemin eski zorunlu kuver uygulamasına kıyasla daha fazla kabul gördüğü belirtiliyor.
Kuver neden bu kadar tartışılıyordu?
Özellikle İstanbul, Bodrum ve Antalya gibi büyük şehirler ile turistik bölgelerde kuver ücretleri kişi başı 50 ila 250 TL arasında değişiyordu. Sektör kaynaklarına göre bu rakamlar, yıllık bazda milyarlarca liralık bir ekonomik hacim oluşturuyordu.
Ancak bu gelirin büyük bölümünün çalışanlara yansımadığı, doğrudan işletme cirosu içinde kaldığı yönündeki eleştiriler uzun süredir gündemdeydi. Kuverin, artan maliyetler karşısında menü fiyatlarına yansıtılamayan zamların gizli bir telafi yöntemi olarak kullanıldığı da sıkça dile getiriliyordu.
Eski sistemde hesabın yüzde 30’una kadar çıkıyordu
Önceki yönetmelikte restoranlar, fiyat listesinde belirtmeleri halinde servis ücreti alabiliyordu. Ancak bazı işletmeler bu alanı suistimal ederek fişlere masa, kuver ve servis bedeli adı altında hesabın %30’una varan ek ücretler yansıtıyordu. Üstelik bu tutarlar çoğu zaman işletme geliri olarak kaydediliyordu.
Yeni düzenlemeyle birlikte tüketiciler yalnızca sipariş ettikleri yiyecek ve içeceklerin bedelini ödeyecek. Talep edilmeden masaya getirilen ve “aperatif” olarak sunulan ürünler için de ücret talep edilemeyecek.
Ağır cezalar devrede
Ticaret Bakanlığı, yeni kurallara uymayan işletmeler için ciddi yaptırımlar öngörüyor. Resmi Gazete’de yayımlanan düzenlemeye göre, servis, kuver veya masa ücreti gibi ek bedelleri hesaba keyfi şekilde ekleyen işletmelere 1 milyon 439 bin liraya kadar idari para cezası uygulanabilecek.
Bakanlık yetkilileri, bahşiş gibi ödemelerin yalnızca gönüllülük esasına dayanması gerektiğini ve hiçbir şekilde zorunlu tutulamayacağını net bir şekilde vurguluyor.