IBAN kiralama nedir, neden bu kadar tehlikeli?
Günümüzde neredeyse herkesin bir banka hesabı var. Bu durum, suç örgütlerinin de iştahını kabartıyor. Özellikle IBAN kiralama adı verilen yöntemle, yasa dışı faaliyetlerden elde edilen paralar başkalarının hesapları üzerinden dolaşıma sokuluyor. Dışarıdan bakıldığında “sadece para giriş çıkışı” gibi görünen bu işlem, aslında kara para aklama zincirinin en kritik halkalarından biri.
Uzmanlara göre, hesabını kullandıran kişi çoğu zaman “yardım ediyorum” ya da “küçük bir komisyon alırım” düşüncesiyle hareket ediyor. Ancak banka hesabı üzerinden geçen her para, hukuken o hesabın sahibini doğrudan ilgilendiriyor. Bu yüzden “ben ne olduğunu bilmiyordum” demek, çoğu dosyada hiçbir işe yaramıyor.
Hangi suçlarla ilişkilendiriliyor?
Hukukçular, IBAN üzerinden yürütülen bu trafiğin genellikle yasa dışı bahis, uyuşturucu ticareti ve kaçakçılık gibi ağır suçların gelirlerini aklamak için kullanıldığını vurguluyor. Yani mesele yalnızca bir başkasına “iyilik yapmak” değil; farkında olmadan bir suç örgütünün mali ayağı haline gelmek.
Bu noktada altı çizilmesi gereken şey şu: Hesaba giren para, suçtan elde edilmişse, o para üzerinde işlem yapan herkes dosyanın bir parçası sayılıyor. Bu da yargılamaların çoğunlukla Ağır Ceza Mahkemesi'nde görülmesi anlamına geliyor.
IBAN’ını verenleri ne bekliyor?
Hukuk çevrelerinde konuşulan rakamlar ürkütücü. IBAN kiralama yoluyla suç gelirlerinin aklanmasına aracılık eden kişiler, suçun niteliğine göre 10 yıla kadar hapis ve yüksek miktarda para cezasıyla karşı karşıya kalabiliyor. Üstelik sadece bir kez hesabını kullandırmak bile, dosyanın sanığı olmak için yeterli görülebiliyor.
Türkiye Gazetesi’ne yansıyan bilgilere göre, bu yöntem yüzünden mağdur olduğunu söyleyenlerin sayısı her geçen gün artıyor. Ancak yargı, “bilmemek” gerekçesini çoğu zaman kabul etmiyor.
Adana’daki örnek dava ne anlatıyor?
Bu riskin ne kadar gerçek olduğunu gösteren örneklerden biri Adana’da yaşandı. 23 yaşındaki bir üniversite öğrencisi, dershaneden bir arkadaşına yardım etmek amacıyla IBAN bilgisini paylaştı. Sonrası ise tam bir hukuk kabusu oldu.
Dosya Burdur 1’inci Ağır Ceza Mahkemesi’ne taşındı. Mahkeme, hesabını kullandıran genci 4 yıl 5 ay hapis cezasına çarptırdı. Bununla da kalmadı, 149 bin 690 TL idari para cezası hükme bağlandı. Bu karar, “sadece iyilik yaptım” savunmasının mahkemelerde nasıl karşılık bulduğunu açıkça ortaya koyuyor.
“Bilmemek mazeret sayılmaz” uyarısı
Hukukçu Gizem Gonce, IBAN kiralama konusunun hafife alınmaması gerektiğini vurguluyor. Gonce’a göre, “Bu durumun suç olduğunu bilmemek, hukuk önünde kişiyi kurtarmaz. Aksine, kişi kendini bir anda suç örgütü dosyasının içinde bulabilir.”
Gonce, savunmaların çoğunun inandırıcı bulunmadığını belirterek, bu tür dosyalarda hapis cezası riskinin son derece yüksek olduğunu hatırlatıyor.
“Para hesaba girdiği anda sorumluluk başlıyor”
En kritik uyarılardan biri de paranın hesaba giriş anıyla ilgili. Uzmanlara göre, eğer kişi hesabına gelen paranın kaynağından gerçekten habersizse, derhal bankayla iletişime geçip iade sürecini başlatmalı. Aksi halde, para hesapta kaldığı sürece “biliyordu” varsayımı güçleniyor.
Bu noktada özellikle öğrenciler, işsizler ve kolay kazanç arayanların hedef alındığı belirtiliyor. “Risk yok”, “sadece bir geçiş olacak” gibi sözlerle yapılan teklifler, çoğu zaman bir kara para ağının parçası çıkıyor.
Uzmanlardan banka hesabı olanlara net uyarı
Yetkililer ve hukukçular, banka hesabı ve IBAN bilgilerinin hiçbir koşulda üçüncü kişilerle paylaşılmaması gerektiği konusunda birleşiyor. Kolay para vaatlerinin büyük kısmının arkasında suç bağlantısı olduğuna dikkat çekiliyor. Şüpheli bir durumda ise vakit kaybetmeden bankaya ve ilgili kurumlara başvurulması öneriliyor.