Anadolu mutfağının en eski ve en köklü tatlarından biri olan tarhana, bu kez lezzetiyle değil, sahiplenilmesiyle gündeme geliyor. Kütahya’nın Gediz ilçesi ile komşu il ve aynı zamanda Kütahya'nın eski ilçesi olan Uşak, tarhanayı kendi yöresel mutfaklarının vazgeçilmez bir değeri olarak görüyor. Her iki şehir de tarhananın tarihsel, kültürel ve coğrafi bağlarla kendilerine ait olduğunu savunuyor.
Öte yandan “tarhana kimin?” tartışması, Gediz Belediye Başkanı Necdet Akel’in açıklamasıyla birlikte yeniden gündeme geldi. Akel, tarhananın, Gediz'e ait olduğunun patent başvurusunun onaylandığını açıklarken, Kütahyalı vatandaşlar tarhananın kime ait olduğuna dair görüşlerini Dumlupınar Gazetesi mikrofonları ile paylaştı.
''Gediz Tarhanası, Sen Hiç Uşak Tarhanası Duydun Mu?''
Tarhananın Gediz'e ait olduğunu vurgulayan bir vatandaş, “Tarhana Gediz’indir. Uşaklılar kendilerine diyebilir ama Uşak ile Gediz tarhanası arasında çok fark var. Gediz’inki daha güzel. Onun tam un şeklinde, değişik bir tadı var. Ama bizimki öyle değil. Gediz tarhanası daha lezzetli, daha güzel.” sözleriyle görüşünü açıkladı.
Tarhananın Gediz’in olduğunu vurgulayan bir Kütahyalı, “Tarhana, “Gediz tarhanası” diye geçiyor. Neden? Hiç “Uşak tarhanası” diye duydun mu? Tamam. Ona bakarsan, baklava için de Yunanistan sahip çıkıyor.” ifadelerini kullandı.
Gedizli olduğunu ifade eden ve tarhananın memleketine ait olduğunu vurgulayan esnaf ise, “Biz bu tarhanayla büyüdük. Dedem de yapardı, babam da yaptı, şimdi biz yapıyoruz. Bu işin geleneği Gediz’dedir. Uşaklılar da yapabilir ama bunun aslı Gediz’dir” dedi.
''Gediz'e Ait Olduğunu Herkes Biliyor''
Tarhananın Gediz'e ait olduğunun bilindiğini savunan bir vatandaş, ''Biz her kış evimize Gediz tarhanası alırız. Yıllardır böyle. Uşak’tan da gelen olur ama tadı aynı olmaz. Gediz tarhanasının kokusu bile başka. Çorba kaynarken bütün ev mis gibi kokar. Bu işin Gediz’e ait olduğunu zaten herkes biliyor.'' şeklinde konuştu.
Ayrıca Gediz’de birçok aile, tarhana tarifinin yıllardır hiç değişmediğini ifade ediyor. Tarifler genellikle anneden kıza aktarılıyor ve ölçüler göz kararıyla belirleniyor. Bu da her evin tarhanasına küçük farklılıklar katıyor. İlçede düzenlenen yöresel etkinliklerde tarhana, en çok ikram edilen ürünler arasında yer alıyor. Gediz tarhanası ile Uşak tarhanası arasında tat, koku ve yapısal farklar oluşması doğal karşılanıyor. Gastronomi uzmanları, bu tür sahiplenme tartışmalarının aslında yerel mutfakların zenginliğini gösterdiğini vurguluyor.
Kütahya ve Gediz'in Yöresel Lezzeti: Tarhana
Gediz tarhanası, özellikle kış aylarının vazgeçilmez yiyeceklerinden biri olarak biliniyor. İlçede yaz aylarında hazırlanan tarhana, imece usulüyle yoğruluyor, güneşte kurutuluyor ve kış için saklanıyor. Gediz’de tarhana yalnızca bir çorba değil, aynı zamanda aileleri ve komşuları bir araya getiren sosyal bir gelenek olarak görülüyor.Gedizliler, kullandıkları yoğurt, un, domates, biber ve yöreye özgü otların tarhanaya farklı bir aroma kattığını savunuyor. Özellikle ekşi tadı ve yoğun kıvamıyla bilinen Gediz tarhanası, bölge halkına göre kendine has özellikler taşıyor.
Tarhana ikilemi yalnızca bir yemek tartışması olmanın ötesine geçerek, yöresel kimlik ve kültürel miras konularını da beraberinde getiriyor. Gedizliler de Uşaklılar da tarhananın kendi topraklarında nesilden nesile aktarılan bir gelenek olduğunu dile getiriyor. Bugün gelinen noktada tarhana, Gediz ve Uşak arasında tatlı bir rekabetin simgesi haline gelmiş durumda. Bu rekabet, bir ayrışmadan çok, Anadolu mutfağının zenginliğini ortaya koyan bir tablo çiziyor. Aynı yemeğin, farklı şehirlerde farklı kimlikler kazanması, kültürel çeşitliliğin en güzel örneklerinden biri olarak görülüyor.