TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası Başkanı Emirhan Aydın, 6 Şubat 2023 depremlerinin üçüncü yıl dönümünde yaptığı kapsamlı açıklamada, deprem risklerinin yıllardır bilinmesine rağmen gerekli önlemlerin alınmadığını belirterek Türkiye’nin bugün hâlâ yeterince hazırlıklı olmadığını vurguladı.
6 Şubat’ta on binlerce yurttaşın hayatını kaybettiğini hatırlatan Aydın, yıl dönümünü yalnızca bir anma günü olarak görmediklerini ifade ederek, bu tarihin ihmallerin ve yanlış tercihlerin ağır sonuçlarını hatırlatma günü olduğunu söyledi. Aydın, “11 ilde yaklaşık 40 bin bina yıkıldı, 200 binden fazla yapı ağır hasar aldı. Bu tablo, deprem gerçeğine karşı yıllardır süren ihmallerin sonucudur” dedi.
“Deprem beklenmedik değil”
Depremin beklenmedik bir doğa olayı olmadığının altını çizen Aydın, asıl sorunun yapı üretim süreci ve denetim eksikliği olduğuna dikkat çekti. “Depremin ne zaman olacağı tam bilinmese de etkileri büyük ölçüde azaltılabilir. Yıkımın büyüklüğü, depremin şiddetinden çok yapı kalitesi ve denetimle ilgilidir” ifadelerini kullandı.
“Sorun doğada değil, insan eliyle”
Aynı büyüklükteki depremlerin başka ülkelerde bu ölçekte yıkıma yol açmadığını hatırlatan Aydın, sorunun doğadan değil, insan eliyle yaratılan zaaflardan kaynaklandığını vurguladı.
Orta büyüklükteki depremler bile yıkıcı
Aydın, geçtiğimiz yıl Balıkesir’in Sındırgı ilçesinde meydana gelen 6 ve 6,1 büyüklüğündeki depremleri örnek göstererek, 729 binada 1036 bağımsız bölümün ağır hasarlı veya yıkık olarak tespit edildiğini belirtti. Bu durumun, yapı stokundaki kırılganlığı açıkça ortaya koyduğunu söyledi.
Marmara için uyarı
İstanbul ve Marmara Bölgesi için riskin sürdüğünü vurgulayan Aydın, Silivri açıklarında meydana gelen depremin ardından yaşanan iletişim kesintileri ve toplanma alanlarındaki yetersizliklerin, daha büyük bir depremde yaşanabileceklerin habercisi olduğunu ifade etti.
“Yapı stokunun büyük bölümü riskli”
Türkiye’deki yapı stokunun önemli bir kısmının hâlâ yüksek risk taşıdığını dile getiren Aydın, özellikle 2000 yılı öncesi yapılan binalar ve imar aflarıyla yasallaştırılan mühendislik hizmeti almamış yapıların bu tabloyu ağırlaştırdığını söyledi.
“Milyonlarca konut dönüşüm bekliyor”
TBMM Kahramanmaraş Depremleri Araştırma Komisyonu raporlarına atıfta bulunan Aydın, 6–7 milyon konutun acilen dönüştürülmesi gerektiğini, buna rağmen Türkiye genelinde hâlâ bütüncül ve şeffaf bir yapı envanteri oluşturulmadığını belirtti.
“Kentsel dönüşüm rant odaklı yürütülüyor”
Kentsel dönüşüm uygulamalarının risk azaltma yerine rant eksenli ele alındığını savunan Aydın, dönüşümün yalnızca bina yenilemekten ibaret olmadığını; zemin yapısı, nüfus yoğunluğu, ulaşım altyapısı ve toplanma alanlarıyla birlikte ele alınması gereken kamusal bir planlama süreci olduğunu vurguladı.
“Afet yönetimi depremden önce başlar”
Afet yönetiminin yalnızca arama-kurtarma çalışmalarıyla sınırlı olmadığını belirten Aydın, asıl belirleyici olanın afet öncesi risk azaltma ve hazırlık olduğunu söyledi. 6 Şubat depremlerinin ardından bu alandaki eksikliklerin net biçimde ortaya çıktığını ifade etti.
“Afetler kader değildir”
Açıklamasının sonunda net bir çağrıda bulunan Aydın, “Afetler kader değildir; bilimi, mühendisliği ve kamusal sorumluluğu yok sayan politikaların sonucudur” diyerek, risk temelli, şeffaf ve bilimsel politikaların gecikmeden hayata geçirilmesi gerektiğini vurguladı.
Aydın, 6 Şubat’ta yaşamını yitirenlere karşı en büyük sorumluluğun, aynı acıların yeniden yaşanmaması için bugünden harekete geçmek olduğunu belirterek, açıklamayı TMMOB İnşaat Mühendisleri Odası adına kamuoyuyla paylaştı.
