Türkiye sermaye piyasalarının kalbi olan Borsa İstanbul, ilk işlemin gerçekleştirildiği 3 Ocak 1986 tarihinden bu yana 40 yılı geride bıraktı. Bugün milyonlarca yatırımcıyı ve yüzlerce şirketi buluşturan Borsa İstanbul’un kökleri ise, Kütahya’nın Aizanoi Antik Kenti’ne kadar uzanıyor. Aizanoi, birçok tarihçi tarafından “dünyanın ilk borsasına ev sahipliği yapan yer” olarak kabul ediliyor.
19 Hisse Senedinden Dev Bir Piyasaya
Eski adıyla İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB), resmi olarak Aralık 1985’te açıldı ve 3 Ocak 1986’da Cağaloğlu’ndaki binasında 19 hisse senediyle ilk işlemlerini gerçekleştirdi. Aradan geçen 40 yılda Borsa İstanbul;
-
Yıldız Pazar: 241 hisse
-
Ana Pazar: 270 hisse
-
Alt Pazar: 51 hisse
olmak üzere toplamda yaklaşık 600 hisse senedinin işlem gördüğü, vadeli işlemler, opsiyonlar, varantlar ve emtia sertifikalarıyla çok ürünlü bir finans merkezi haline geldi.
Teknoloji ve Şeffaflıkta Dönüm Noktaları
Borsa tarihinde birçok kritik eşik aşıldı:
-
1987: Endeksler haftalık yerine günlük hesaplanmaya başladı
-
1993: Bilgisayarlı alım-satım sistemine geçildi
-
1996–1997: Uluslararası tahvil ve bono piyasası kuruldu
-
2004: Borsa Yatırım Fonu Pazarı açıldı
-
2009: Kamuyu Aydınlatma Platformu (KAP) devreye alındı
-
2010: Varantlar işlem görmeye başladı
-
2011: Repo–ters repo pazarı kuruldu
Bu adımlar, piyasanın şeffaflık ve derinlik kazanmasında belirleyici oldu.
2013: İMKB’den BIST’e Dönüşüm
5 Nisan 2013’te yürürlüğe giren düzenlemeyle İMKB, Borsa İstanbul AŞ adıyla yeniden yapılandırıldı. Endeks adlarında kullanılan “İMKB” kısaltması “BIST” olarak değişti. Aynı dönemde seans saatleri güncellendi, teknolojik altyapı güçlendirildi ve BISTECH sistemi devreye alındı.
VİOP, TLREF ve Yeni Enstrümanlar
Borsa İstanbul’un büyümesinde Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası (VİOP) önemli rol oynadı. VİOP’ta işlem hacmi:
-
2019’da günlük ortalama 5 milyar TL’yi,
-
2023’te ise 90 milyar TL’yi aştı.
2019’da TLREF (Türk Lirası Gecelik Referans Faiz Oranı) yayımlanmaya başlanırken; ALTINS1, bakır vadeli işlem sözleşmeleri ve yeni endeksler yatırımcıya sunuldu.
T+1 Takas ve Yeni Dönem
Borsa İstanbul, takas süresinin T+1’e düşürülmesi için çalışmalarını sürdürüyor. 5 Ocak 2026 itibarıyla uçtan uca testlerin yapılacağı duyuruldu. Ayrıca devre kesici sistemi ve VİOP seans saatlerinde yapılan değişikliklerle piyasa istikrarının güçlendirilmesi hedefleniyor.
Aizanoi’den BIST 500’e Uzanan Hikâye
Kütahya’daki Aizanoi Antik Kenti’nden ilham alan bu uzun finans yolculuğu, bugün BIST 500 Endeksi, girişim sermayesi pazarı ve gelişmiş türev ürünlerle devam ediyor. 40 yılda kat edilen bu mesafe, Borsa İstanbul’u bölgesel bir güçten küresel ölçekte izlenen bir finans platformuna dönüştürdü.
Borsa İstanbul, ikinci yarım yüzyılına doğru ilerlerken teknoloji, ürün çeşitliliği ve uluslararası entegrasyon hedefleriyle yoluna devam ediyor.