Yargıtay’dan kira ödemelerine emsal karar
Kiracı-ev sahibi uyuşmazlıklarında sıkça karşılaşılan “elden ödeme” savunması, yüksek yargının kararıyla yeni bir boyut kazandı. Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, yıllık kira bedeli 21 bin 600 liranın üzerinde olan kira sözleşmelerinde ödemenin tanıkla ispat edilemeyeceğine hükmetti. Buna göre kiracı, “elden ödedim” iddiasını mutlaka yazılı belgeyle desteklemek zorunda.
Karar, özellikle artan kira bedelleri ve yoğunlaşan kira davaları sürecinde binlerce kiracıyı doğrudan ilgilendiriyor.
Kira bedeli nasıl uyuşmazlık konusu oldu?
Dosyaya yansıyan bilgilere göre kiracı B.Ç., mülk sahibi B.K. ile imzaladığı yazılı sözleşmede kira bedelinin banka yoluyla ödeneceğinin kararlaştırıldığını belirtti. Ancak kiracı, ev sahibinin talebi doğrultusunda ödemeleri nakit olarak elden yaptığını öne sürdü.
Bir süre sonra ev sahibi, kira borcunun ödenmediği iddiasıyla icra takibi başlattı. Kiracı ise borçlu olmadığını savunarak, icra baskısı altında ödediğini ileri sürdüğü 18 bin 829 liranın iadesi için dava açtı.
İlk derece mahkemesi ne karar verdi?
Eskişehir 2. Sulh Hukuk Mahkemesi, kiracının iddialarını dikkate aldı. Mahkeme, kira bedellerinin ev sahibinin iş yerinde elden alındığı yönündeki tanık anlatımlarına dayanarak kiracının icra tehdidi altında yaptığı ödemenin yasal faiziyle birlikte iadesine hükmetti.
Ancak karar, Adalet Bakanlığı’nın kanun yararına temyiz başvurusu üzerine Yargıtay incelemesine taşındı.
Tanıkla ispat neden yeterli görülmedi?
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, ilk derece mahkemesinin yalnızca tanık beyanlarına dayanarak hüküm kurmasını usul ve yasaya aykırı buldu. Yüksek mahkeme, kira hukukunda ispat yüküne ilişkin temel prensibi hatırlattı:
“Kira ilişkisinin ve kira bedelinin varlığını ispat yükü ev sahibine, kabul edilen kira bedelinin ödendiğini ispat yükü ise kiracıya aittir.”
Kararda özellikle şu noktaya dikkat çekildi: Yıllık kira bedeli, senetle ispat sınırının üzerindeyse ödeme iddiası kesin delille kanıtlanmalıdır. Yazılı kira sözleşmesi bulunan bir ilişkide, ödeme konusunda tanık dinlenmesi mümkün değildir.
Belge yoksa ne olacak?
Yargıtay’ın verdiği karar, kira uyuşmazlıklarında bundan sonraki davalara yön verecek nitelikte. Eğer yıllık kira bedeli belirli parasal sınırın üzerindeyse, kiracının ödeme yaptığını banka dekontu, imzalı makbuz ya da yazılı bir belge ile ortaya koyması gerekiyor.
Aksi halde “elden ödedim” savunması mahkemede karşılık bulmayacak. Bu durumda kiracı, borçlu kabul edilerek icra takibi ile karşı karşıya kalabilecek.
Kira hukukunda ispat yükü nasıl şekillendi?
Karar, kira hukuku açısından önemli bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Özellikle nakit ödeme alışkanlığının yaygın olduğu kira ilişkilerinde, yazılı belge bulunmaması ciddi risk oluşturuyor.
Uzmanlara göre artık kira ödemelerinde banka transferi yapılması, dekontların saklanması ve makbuz alınması hayati önem taşıyor. Aksi halde kiracı, ödeme yaptığını kanıtlayamadığı için ikinci kez ödeme yapmak zorunda kalabilir.
Kiracılar ve ev sahipleri için ne anlama geliyor?
Bu emsal karar, hem kiracılar hem de ev sahipleri açısından hukuki güvenliği yeniden şekillendiriyor. Elden kira ödeme uygulaması, yazılı belgeyle desteklenmediği sürece geçerlilik kazanmayacak.
Yüksek mahkemenin yaklaşımı, kira ilişkilerinde kayıt dışı ödemelerin önüne geçmeyi ve taraflar arasındaki ispat sorunlarını netleştirmeyi amaçlıyor. Özellikle artan kira bedelleri ve yoğunlaşan icra dosyaları dikkate alındığında, kararın uygulamada geniş yankı bulması bekleniyor.
