Asırlık tecrübeyle bayram alışverişinin nabzı
Kütahya'nın tarihi çarşısında, tam 120 yıldır kesintisiz hizmet veren köklü bir şekerleme müessesesi, bugünlerde yaklaşan Ramazan Bayramı telaşını yaşıyor. İşletmenin üçüncü kuşak yöneticisi Alaaddin Özekmekçi, ailesiyle birlikte devraldığı bu mirası oğulları, kızları ve torunlarıyla birlikte geleceğe taşıyor. Dumlupınar Gazetesi’ne yaptığı özel açıklamalarda Özekmekçi, tezgâhtaki hareketliliğin ardındaki asıl gerçeği, değişen tüketici alışkanlıkları üzerinden okuyor. Yarım asrı aşan esnaflık gözlemleriyle, sokağın nabzını tutan kıdemli şekerci, bayramın manevi havası korunsa da alışveriş sepetlerinin içeriğinin ciddi bir dönüşüm geçirdiğini vurguluyor.
Emekli kenti Kütahya'da ekonomik tercihler ön planda
Kütahya'nın genel ekonomik profilini "emekli kenti" olarak tanımlayan Özekmekçi, sanayinin sınırlı kalmasının yerel halkın alım gücü üzerinde belirleyici bir rol oynadığını belirtiyor. Şehirde yaşayanların büyük bir çoğunluğunun emekli maaşı ya da asgari ücretle geçim mücadelesi verdiğini hatırlatan esnaf, bu durumun bayram harcamalarına doğrudan "tasarruf" olarak yansıdığını söylüyor. Vatandaşlar artık en kaliteli ya da en lüks ürünü değil, bütçesini en az sarsacak olan ekonomik ürünler grubunu tercih ediyor. Eskiden kalite ve içerik ön plandayken, günümüzde etiketteki fiyat bilgisi satın alma kararını belirleyen en temel kriter haline gelmiş durumda.
Yüksek gelirliler tatilde, yerel halk geleneklerin peşinde
Şehirdeki gelir adaletsizliğinin bayram kutlama şekillerine de yansıdığına dikkat çeken Özekmekçi, gelir düzeyi yüksek kesimin bayramda Kütahya'da kalmak yerine sahil bölgelerine veya farklı tatil rotalarına yöneldiğini dile getiriyor. Bu durumun yerel ticaret hacmini etkilediğini ifade etse de, şehrin asıl yerlisi ve mütevazı bütçeli vatandaşının bayram geleneklerine sıkı sıkıya bağlı kaldığını ekliyor. Kısıtlı imkânlara rağmen, Kütahya'da hediyeleşme kültürü hala tüm canlılığıyla devam ediyor. Vatandaş, kendi bütçesinden kısarak da olsa babasına, ablasına veya eniştesine götüreceği o bir kutu hediyelikten vazgeçmiyor. Beş, sekiz, hatta on paket hediyelik hazırlatan müşteriler, bayramın dayanışma ruhunu çarşıda yaşatmaya devam eden en önemli unsurlar olarak öne çıkıyor.
Enflasyon gerçeği: satış miktarı azalırken cirolar yükseliyor
Piyasadaki en çarpıcı tabloyu ise enflasyon verileri üzerinden özetleyen Özekmekçi, "Satış düştü ama ciro arttı" sözleriyle durumun ciddiyetini özetliyor. Geçtiğimiz yıla oranla bakıldığında, tezgahtan çıkan toplam şeker ve çikolata miktarında bir azalma söz konusu olsa da, birim fiyatlardaki devasa artışlar toplam ciroyu kağıt üzerinde yukarı taşıyor. Geçen yıl 110-120 lira civarında satılan standart bayram şekeri bu yıl 180 liraya ulaşırken; kalitesine göre 400 lira olan çikolata fiyatları ise 800 lira bandına dayandı. Bu durum, esnafın daha az ürün satarak daha yüksek rakamlara ulaşmasına neden olurken, halkın sofrasındaki ürün miktarının reel olarak azaldığını kanıtlıyor.
Maliyetler el yakıyor, vatandaş meyveli lokuma yöneliyor
Maliyet artışlarının üretim bandındaki yansımaları, doğrudan tüketici taleplerini de dönüştürüyor. Özekmekçi, özellikle kuruyemiş fiyatlarındaki durdurulamaz yükselişin altını çiziyor. Bugün bir kilogram Antep fıstığının maliyetinin 2 bin lirayı bulduğunu, fındık ve cevizin ise bin lirayı aştığını belirten usta şekerci, bu fiyatların lüks ikramlıkları ulaşılamaz kıldığını ifade ediyor. Vatandaş artık fıstıklı veya fındıklı ağır lokumlar yerine, maliyeti daha düşük olan meyveli lokum ve aromalı şekerleme türlerine yöneliyor. Çikolatanın yerini daha ekonomik bir alternatif olan lokum alırken, vatandaşın önceliği artık "temizlik ve malzeme kalitesi" değil, "cebe uygunluk" oluyor. 120 yıldır sönmeyen ocağın dumanı tütsene de, ekonomik rüzgarlar bayramın tadını bütçeye göre ayarlamayı zorunlu kılıyor.
