Kütahya'da naht sanatçısı Bahri Bingöl, hüsn-i hat sanatından ilham alarak kıl testereyle ahşap üzerine işlediği eserlerle geleneksel sanatları yaşatıyor. Yaklaşık 20 yıldır naht sanatıyla ilgilenen Bingöl, sabır ve emek isteyen bu sanatın kendisi için aynı zamanda manevi bir yolculuk olduğunu belirtiyor.
Kütahya'da geleneksel el sanatları arasında yer alan naht sanatı, ahşabın kıl testereyle işlenerek hüsn-i hat eserlerine üç boyut kazandırılmasıyla hayat buluyor. Kütahya Belediyesi Halil İbrahim Yılmaz UNESCO Şehirler Ağı Zanaat ve Halk Sanatları Merkezi'nde de faaliyetlerini sürdüren naht sanatçısı Bahri Bingöl, çocukluk yıllarından itibaren ilgi duyduğu yazı sanatını zamanla ahşap işlemeciliğiyle birleştirerek kendine özgü çalışmalar ortaya koyuyor.
Yaklaşık 20 yıldır naht sanatıyla ilgilenen Bingöl, son 15 yıldır ise bu alanda daha bilinçli ve profesyonel çalışmalar yürütüyor. Hüsn-i hat sanatının inceliklerinden yararlanarak hazırladığı eserlerinde ahşap malzemeyi kıl testere yardımıyla işleyen Bingöl, geleneksel sanatların gelecek nesillere aktarılmasına katkı sağlıyor.
Naht sanatının kökleri geçmişe uzanıyor
Naht sanatının tarihinin oldukça eskiye dayandığını belirten Bahri Bingöl, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerinde mimari eserlerde bu sanatın örneklerine rastlanabildiğini daha eski dönemlere bakıldığında ise Frigya uygarlığından kalan eserlerde de oyma ve kesme tekniklerinin izlerinin görülebildiğini ifade etti. Naht sanatının temelinde Hüsn-i hat sanatının bulunduğunu anlatan Bingöl, iki boyutlu hat yazılarının kıl testereyle kesilerek ahşap zemine veya kadife kaplı ahşap yüzeye yapıştırılmasıyla üç boyutlu eserler ortaya çıkarıldığını belirtti. Bu sanatın geleneksel Türk sanatları içerisinde önemli bir yere sahip olduğunu kaydeden Bahri Bingöl, hat sanatının estetik anlayışının ahşap üzerine aktarılmasının büyük bir dikkat ve ustalık gerektirdiğini dile getirdi.

"Naht sanatı sabır ve emek isteyen bir sanat"
Naht sanatının kolay bir çalışma olmadığını vurgulayan Bingöl, ahşabın yapısını ve damarlarını iyi tanımanın önemine dikkat çekti. Kıl testereyle yapılan her hareketin büyük hassasiyet gerektirdiğini belirten sanatçı Bingöl, ahşabın doğal yapısının dikkate alınmaması durumunda çalışmalarda bozulmalar yaşanabildiğini söyledi.
Sanatçılığın yalnızca teknik beceriden ibaret olmadığını ifade eden Bingöl, "Her sanatın kendine göre bir zorluğu olduğu gibi naht sanatı da sabır ve emek isteyen bir sanat. Ahşabın damarlı yapısını iyi bilmek gerekiyor. O yapıyı kaçırdığımız zaman bazı bozulmalar olabiliyor. Kıl testerenin hareketleriyle sabır ve emekle çok çalışmak gerekiyor" dedi. Bingöl, naht sanatının kendisini aynı zamanda dahili bir yolculuğa çıkardığını belirterek, ahşap üzerinde yapılan her kesimin insanı düşünmeye ve kendini tanımaya yönelttiğini kaydetti.
"Besmele yazarken manasını düşünüyorum"
Naht sanatının kendisi için yalnızca ahşap işleme sanatı olmadığını, aynı zamanda manevi yönü bulunan bir uğraş olduğunu anlatan Bingöl, eserlerini hazırlarken işlediği yazıların anlamlarını da düşündüğünü söyledi. Besmele ve Allah'ın isimlerini ahşaba işlerken manevi bir yoğunluk yaşadığını ifade eden Bingöl, "Örneğin bir besmele yazısını yazarken besmelenin manasını düşünüyorum. Ya Hafız yazısı gibi Allah-ü Teala'nın isimlerinden birini çalıştığım zaman testereyle kesim yaparken içimden gayri ihtiyari bu ismi tekrar ediyorum. Bu da aynı zamanda bir zikir, bir anma oluyor. İnsana huzur ve maneviyat aşılıyor. Ben çalışmalarımda bu tecrübeleri kazandım" diye konuştu.

Hat eğitimi naht sanatının temelini oluşturuyor
Naht sanatında başarılı eserler ortaya koyabilmek için hüsn-i hat sanatının iyi bilinmesi gerektiğini vurgulayan Bahri Bingöl, geçmiş yıllarda hattat Mahmut Şahin'den eğitim aldığını ancak icazetname alamadığını belirtti. Hat sanatının belirli ölçülere ve estetik kurallara dayandığını ifade eden Bingöl, harflerin oranlarının ve yazıdaki dengelerin korunmasının önemine işaret etti. Hüsn-i hat sanatında altın oran ve ölçü anlayışının bulunduğunu belirten Bingöl, bu ölçülerin ahşap üzerine aktarılırken de korunması gerektiğini söyledi. Bingöl, geçmiş dönem hattatlarının eserlerini de yakından incelediğini, özellikle Hamit Aytaç ve İsmail Hakkı Altunbezer'in çalışmalarından yararlandığını anlattı.
Yeni hedefi harflerden kavramlara ulaşmak
Naht sanatında bundan sonraki hedefinin geleneksel çalışmaların yanı sıra farklı tasarımlar ortaya koymak olduğunu belirten Bahri Bingöl, yeni projelerinde harfleri merkeze alarak kavramlar üzerinde çalışmayı planladığını söyledi. Geleneksel hat eserlerinde ayet, hadis-i şerif ve güzel sözlerin istiflenerek sanata dönüştürüldüğünü hatırlatan Bingöl, kendisinin ise bu anlayışın dışına çıkarak yalnızca harflerden hareketle farklı kavramlara ulaşmayı hedeflediğini ifade etti. Bahri Bingöl, geleneksel sanatın temel değerlerini koruyarak yeni anlatım biçimleri geliştirmek ve naht sanatına farklı bir bakış açısı kazandırmak istediğini sözlerine ekledi.





