KÜTAHYA , Tarihi konakları, termal suları ve dünyaca ünlü porseleniyle tanınan Kütahya, kendine has konuşma dili ve yerel ağzıyla da dikkat çekiyor. Özellikle şehre üniversite okumaya gelen öğrenciler veya tayini çıkan memurlar, ilk günlerde "Gali", "Zere", "Hengame" gibi kelimeleri duyduklarında şaşkınlıklarını gizleyemiyor. Kütahyalılar için ise bu kelimeler, günlük hayatın vazgeçilmez bir parçası.
Sosyal medyada sıkça paylaşılan ve gurbetteki Kütahyalıların özlemini artıran o meşhur kelimeleri ve gerçek anlamlarını sizler için derledik. İşte Kütahya sokak rehberi niteliğindeki o sözlük...
Bir Kütahya Klasiği: "Gali"
Türk Dil Kurumu'na (TDK) bakıldığında "Artık" anlamına gelse de, Kütahya'da "Gali" kelimesi cümlenin gidişatını tamamen değiştiren bir vurguya sahiptir. Bazen bir bıkkınlık, bazen bir acele, bazen de bir kabulleniş içerir.
-
Örnek Kullanım: "Hadi gidelim gali" (Acele etme, yola çıkma anlamında)
-
Örnek Kullanım: "Yetti gali!" (Sabrın taştığını gösteren en net ifade)
Uzmanlara göre, Ege şivesiyle İç Anadolu ağzının birleştiği Kütahya'da "Gali", iletişimi hızlandıran sihirli bir kelime olarak kabul ediliyor.
Dünyanın En Samimi Sorusu: "Nörüyon?"
Eğer bir Kütahyalı size "Nörüyon?" diyorsa, bu sadece "Ne yapıyorsun?" demek değildir. Bu soru; "Nasılsın, sağlığın nasıl, işlerin yolunda mı?" sorularının tamamını kapsayan dev bir samimiyet paketidir. "Ne örüyorsun" kökünden türeyen bu ifade, çarşıda, pazarda veya Sevgi Yolu'nda karşılaşılan tanıdıkların birbirine ilk söylediği sözdür.
-
Cevap Genelde Standarttır: "Nörem, iyilik sağlık, uğraşıp duruyoz.
Kaosun Yöresel Adı: "Hengame"
Kütahya'da kalabalık, gürültülü ve karışık ortamları anlatmak için kullanılan en popüler kelime **"Hengame"**dir. Özellikle Pazar yerlerinin yoğunluğu veya düğün evi telaşı bu kelimeyle özetlenir.
-
Örnek Kullanım: "Çarşıda öyle bir hengame vardı ki, iğne atsan yere düşmez."
Bunları Bilmeyen "Kütahyalıyım" Demesin!
Kütahya ağzı sadece bu üç kelimeyle sınırlı değil. Şehrin yerlilerinin sıkça kullandığı diğer ifadeler ise şöyle:
-
Zere: "Meğerse, o yüzden" anlamında kullanılır. (Örn: Zere çocuk ondan ağlıyormuş.)
-
Dinelmek: Ayakta beklemek, dikilmek. (Örn: Kapıda dinelip durma, içeri gir.)
-
Sadıç: En yakın arkadaş, dost, sağdıç.
-
Ünsemek: Seslenmek veya dikkate almak.
Yerel Kültürün Taşıyıcısı
Dil bilimciler, yerel ağızların ve şivelerin kaybolmaması gereken bir kültürel miras olduğuna dikkat çekiyor. Kütahya'da hala canlılığını koruyan bu kelimeler, nesilden nesile aktarılan bir samimiyetin de göstergesi.
