Türkiye Ziraat Odaları Birliği’nin (TZOB) açıkladığı veriler, tarım ürünlerinin üreticiden tüketiciye ulaşana kadar oluşan fiyat farklarını ortaya koydu. Ekim ayında limonun hem üretici hem de market fiyatı gerilemesine rağmen, iki satış noktası arasındaki fark diğer ürünlerin üzerinde kaldı.
Limon markette üretici fiyatının yaklaşık 11 katı
Rapora göre üretici-market fiyat farkında limonu yüzde 333,6 ile kuru incir, yüzde 282,7 ile havuç, yüzde 233,2 ile elma ve yüzde 232,8 ile iç fındık izledi.
Limonun market fiyatı üretici fiyatının yaklaşık 11 katına ulaşırken, bu oran kuru incirde 4,3, havuçta 3,8, elma ve iç fındıkta ise 3,3 kat oldu.
Üreticide 135 liraya satılan kuru incir markette 585 lira 41 kuruşa, 12 lira 50 kuruşluk havuç ise 47 lira 84 kuruşa tüketiciye sunuldu. Elmanın fiyatı üreticide 21 lira 66 kuruş, markette 72 lira 17 kuruş olarak kaydedildi. İç fındıkta ise üreticide 350 lira olan fiyat, markette 1.164 lira 77 kuruşa çıktı.
Markette en yüksek zam domateste
Ekim ayında markette incelenen 36 ürünün 25’inde fiyat artışı, 11’inde fiyat düşüşü görüldü.
Aylık fiyatı en fazla yükselen ürün yüzde 62,9 ile domates oldu. Domatesi yüzde 35,2 ile sivri biber, yüzde 34,1 ile mısırözü yağı, yüzde 32 ile salatalık ve yüzde 27,9 ile yeşil soğan takip etti.
Market fiyatı en fazla gerileyen ürün ise yüzde 16,5 ile limon olarak belirlendi. Maydanozda yüzde 8,9, pirinçte yüzde 8,1, nohutta yüzde 5,6, zeytinyağında yüzde 5,5 düşüş yaşandı.
Üreticide limon geriledi, domates yükseldi
Üretici tarafında takip edilen 28 ürünün 15’inde fiyat yükseldi, 9’unda geriledi. 4 ürünün fiyatı değişmedi.
Domates, üreticide de yüzde 76,1 ile aylık fiyat artışının en yüksek olduğu ürün oldu. Salatalık yüzde 60,5, yeşil soğan yüzde 33,8, yeşil fasulye yüzde 33,7, sivri biber yüzde 32,7 zamlandı.
En sert düşüş ise yüzde 44,3 ile limonda gerçekleşti. Böylece limonun üretici fiyatındaki gerileme, marketteki yüzde 16,5’lik düşüşten daha yüksek oldu.
Üreticide zeytinyağı fiyatı yüzde 7,2, Antep fıstığı yüzde 5,5, fındık yüzde 5,4, patates yüzde 5 geriledi.
Hasat ve sera geçişi fiyatları etkiledi
TZOB raporunda, domates, salatalık, yeşil soğan, sivri biber ve kabaktaki fiyat artışları tarla üretiminden sera üretimine geçiş süreciyle ilişkilendirildi. Yeşil fasulyede ise hasadın sonuna yaklaşılması nedeniyle arzın daraldığı belirtildi.
Limonda erkenci çeşitlerin hasadıyla artan ürün miktarının fiyatları düşürdüğü aktarıldı. Patateste hasat döneminin sonuna gelinmesi ve depolardaki ürün fazlasının düşük fiyatla satışa sunulması, üretici fiyatındaki gerilemenin nedenleri arasında gösterildi.
Zeytinyağında yeni hasat, yüksek rekolte ve stokların arzı artırdığı ifade edildi. Fındıkta fiyatların baskılanmasının, Antep fıstığında ise hasat sonrasında piyasaya sunulan ürün miktarındaki artışın fiyat düşüşünde etkili olduğu kaydedildi.
Gübrede yıllık artış yüzde 67,7’ye ulaştı
Tarımsal girdi fiyatlarında da yükseliş sürdü. Ekim ayında bir önceki aya göre ÜRE gübresi yüzde 3, DAP yüzde 2,5, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 2, amonyum sülfat yüzde 0,3 zamlandı. Amonyum nitrat fiyatı değişmedi.
Yıllık karşılaştırmada en yüksek artış yüzde 67,7 ile amonyum nitratta görüldü. Amonyum sülfat yüzde 56,7, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 42,3, DAP yüzde 39,7, ÜRE gübresi yüzde 18,3 yükseldi.
Mazot ve yem maliyetleri yükseldi
Ekim ayında süt yemi yüzde 6,6, besi yemi yüzde 6,5 zamlandı. Yıllık artış süt yeminde yüzde 38,9, besi yeminde yüzde 38,6 olarak hesaplandı.
Rapora göre mazot fiyatı aylık yüzde 3,5, yıllık yüzde 73,4 arttı. Tarımsal üretimde kullanılan elektriğin fiyatında yıllık yüzde 25,1, tarım ilaçlarında ise yüzde 27,7 yükseliş kaydedildi.
