ETİK, ETİKET, NORM ve AHLÂK

featured
service
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

Her toplumun kültüründe etiket* farklıdır… Alınan bir malın üzerindeki etikete bakarak memleketlim etiketiyle seyahat ederken toplum içinde başkalarına yaranmak sevdası ile yapılanlar ne derece kabullenilebilir bir etikettir? Bu hangi norma** göredir, hangi ahlâk ya da etik*** kural ve değerin tezahürüdür?  “Etik Günü”nde (25 Mayıs) fert fert her birimizin hayat boyunca beşikten mezara kadar ilim öğrenmek, ilmiyle amel etmek ve ahlâkî/etik davranmak sorumluluğunda, şuurunda ve vebalinde olduğumuzu hafızalarımıza nakşedelim… Gençlik Haftasında (19-25 Mayıs) çocuklarımızın ve vatan sevdalısı gençlerimizin millî, ahlâkî, etik ve evrensel ve öz değerlerle ve normlarla yetiştirilmesinin ve eğitilmesinin son derece mühim olduğunu vurgulayalım…

Etik ve ahlâk sözcükleri günlük hayatta hemen hemen aynı anlamda kullanılmaktadır… “Ahlâk”, Arapça seciye, huy (hulk) kelimesinden gelmekte… İngilizcede ahlâk/moral (morality) bu anlamda kullanılmakta… Ahlâk bilimine de etik (ethics) denmekte… Ahlâk uyulması gereken kurallardan ziyade, bir insanın inancıdır. Bir kişi tarafından yanlış olduğu düşünülen bir fiil, başka birine göre doğru olabilir… Kısaca etik doğru ve yanlış davranışın teorisi, ahlâk ise pratiğidir. Etik, davranış kaideleridir. Şirket etiği, millî etik, sosyal etik, meslekî veya aile etiği… Etik ve hukukî meselelerde, kişinin toplumdaki inanç ve ahlâkına ters bir durum bile olsa yerine getirilmesi icap eder… Dürüst olmak, tarafsız olmak, rüşvet almamak, hizmet kalitesine uygun bir biçimde davranmak, vazifeyi eksiksiz ve en iyi şekilde yerine getirmek, nezâket kurallarına uymak, sevgi ve saygı kuralları içerisinde davranmak, çıkar çatışması içerisine girmemek, kamu malına zarar vermemek, saydam ve katılımcı olma alışkanlığı içerisinde olmak, vb. birçok davranış, etik olan tavır ve fiillerdir…

Etik: İş/meslek ahlâkı… Basın mensupları tarafından Uluslararası standartlara Yayın Etiği Komitesi’nin (COPE) belirlediği etik ilkelere (https://publicationethics.org/) uyulmakta… Kamu görevlileri etik kurallara ve etik mevzuata (http://www.etik.gov.tr/etik-mevzuatı/) tâbi… Mesela bir doktor, tıpta çalışma etiğinin yapısını düzenleyen “Hipokrat Yemini” ile mesleğine bağlı olmakla mükelleftir; kendisini, ailesini, vatandaşını öldürmeye çalışan bir düşmanı bile tedavi etmek zorundadır. Bir öğretmen, eğitim ve öğretimde, planlı ve dakik olmak, branşında/alanında yeterli olmak, öğrencinin seviyesinin farkında olmak, disiplinli olmak, yeni yöntem ve teknikleri kullanmak, dersi düzenli işlemek, sadece öğretim değil eğitimle de ilgilenmek, ayrımcılık yapmamak, bireysel farklara dikkat etmek, eleştiriye açık olmak, öğrenciye fırsat vermek, eğitimde yeni teknolojileri kullanmak, öğrenciye saygısızlık yapmamak,  Okula ait parayı kişisel amaçla kullanmamak, öğrencisiyle ahlaki/etik olmayan yakınlık kurmamak, öğrenci ilişkilerinde ayrım yapmamak, veli imkânlarını kişisel amaçlı kullanmamak, küfürlü ya da kırıcı konuşmamak, öğrencileri önünde meslektaşlarını küçük düşürmemek ya da dedikodusunu yapmamak, öğrencilerin sırlarını başkalarına anlatmamak, yalan söylememek, ders süresini özel işlere kullanmamak, öğrenciye baskıcı davranmamak, Okul malzemelerini kişisel amaçla kullanmamak, mesleğini sevmediğini gösteren davranışlar sergilememek yükümlülüğündedir…

Her an her yerde her görevde ve her halde tetikte olalım, ahlâkî/etik davranalım… Sevgiyle, saygıyla, hoşgörüyle ve nezâketle muamele edelim ve edilelim…  Bu, birliğimizin, dirliğimizin ve refahımızın esası; istikbal ve istiklalimizin teminatıdır. Selam, sevgi ve saygılarımla.

*etiket Fr. (etiquette) a. 1. Bir malın tür, miktar, fiyat vb. nitelikleri veya kitap, defter vb. şeylerin kime ait olduğunu belirtmek için üzerlerine konulan küçük kâğıt. 2. mec. Kimlik 3. mec. Toplum içindeki davranışlarda izlenecek yol

**norm Fr. (norme) a. kural olarak benimsenmiş, yerleşmiş ilkeye ya da yasaya uygun durum

***etik (ethics) Latince (ethos) Fr. (éthique) 1. a. Töre bilimi. 2. a. Çeşitli meslek kolları arasında tarafların uyması veya kaçınması gereken davranışlar bütünü. 3. a. Etik bilimi. 4. s. Ahlaki, ahlakla ilgili.

Zafer NEFER, 05.04.2021 01.18, Kütahya

ETİK, ETİKET, NORM ve AHLÂK

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Giriş Yap

Giriş Yap

Dumlupınar Gazetesi ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!

Bizi Takip Edin