Türkiye’nin Avrupa ve dünya beyaz eşya üretimindeki güçlü konumuna rağmen sektörün ihracat performansı son yıllarda gerilemeye devam ediyor. Elektrik ve Elektronik İhracatçıları Birliği'nin (TET) verileri, ihracatta yaşanan kaybın yalnızca gelirle sınırlı olmadığını, ürün miktarındaki daralmanın çok daha belirgin olduğunu ortaya koydu.
İhracat geliri 2,65 milyar dolara geriledi
2022 yılının ilk dokuz ayında 3,15 milyar dolar olan beyaz eşya ihracatı, 2023'te 3,12 milyar dolara, 2024'te 3,02 milyar dolara ve 2025'te 2,88 milyar dolara düştü.
2026 yılının aynı döneminde ise ihracat geliri 2,65 milyar dolar seviyesine kadar indi. Böylece sektörün dokuz aylık ihracat gelirinde 2022'ye kıyasla yaklaşık yüzde 15,9 oranında kayıp meydana geldi.
Ürün miktarında dikkat çeken düşüş
İhracat gelirindeki gerilemeye, yurt dışına gönderilen beyaz eşya miktarındaki sert düşüş eşlik etti.
2022'nin ocak-eylül döneminde 893 bin 800 ton olan ihracat miktarı, 2026'nın aynı döneminde 582 bin 100 tona kadar geriledi.
Yaklaşık 312 bin tonluk azalma, sektörde üretim kapasitesinin kullanımı ve istihdamın geleceği açısından risk oluşturuyor.
En büyük darbeyi buzdolabı ihracatı aldı
Ürün grupları incelendiğinde en yüksek gelir kaybının buzdolabı ve soğutucu kategorisinde yaşandığı görüldü.
2022 yılının ilk dokuz ayında 985,09 milyon dolar olan bu ürün grubunun ihracatı, 2026'nın aynı döneminde 737,11 milyon dolara düştü.
Bulaşık makinesi ihracatında yüzde 22,6, çamaşır makinesi ihracatında ise yüzde 19,5 oranında gerileme kaydedildi.
Buna karşılık fırın ve ocak grubu, genel düşüş eğiliminin dışında kaldı. Söz konusu ürünlerin ihracatı aynı dönemde yüzde 5,05 artarak 692,55 milyon dolara yükseldi.
Fiyat yükseldi, ihracattaki kayıp durmadı
Sektörde kilogram başına ortalama ihracat fiyatı 2022 yılında 3,53 dolar seviyesindeyken, 2026'da 4,55 dolara çıktı.
Birim fiyatlardaki yaklaşık yüzde 29'luk artışa rağmen ihraç edilen ürün miktarındaki düşüş, toplam ihracat gelirinin azalmasını engelleyemedi.
Hammadde, enerji, işçilik ve lojistik maliyetlerindeki yükselişin yanı sıra Çin ve Polonya gibi üretici ülkelerle yaşanan rekabet, sektör üzerindeki baskıyı artıran unsurlar arasında yer aldı.
Avrupa pazarındaki daralma ihracatı vurdu
Türkiye'nin beyaz eşya ihracatında önemli bir yere sahip olan Avrupa Birliği pazarında da gerileme yaşandı.
2022 ve 2023 yıllarının ilk dokuz aylık dönemlerinde yaklaşık 1,6 milyar dolar seviyesinde bulunan AB'ye beyaz eşya ihracatı, 2026'nın aynı döneminde 1,3 milyar dolara kadar düştü.
Avrupa'daki talep zayıflığı ve üretim maliyetlerindeki artışın devam etmesi, Türk beyaz eşya üreticilerinin uluslararası pazarlardaki rekabet gücü açısından önemli bir risk olarak değerlendiriliyor.
