ABD'nin kuzeydoğusunda yaşayan ve Karl adıyla tanıtılan 28 yaşındaki bir kişi, geçirdiği beyin operasyonundan sonra alışılmadık bir görsel algı bozukluğuyla karşı karşıya kaldı. Genç adam, insanların yüzlerine baktığında evcil kedisi Luna'nın yüz hatlarını gördüğünü belirtti.
Dartmouth Koleji ve Brigham ve Kadın Hastanesi araştırmacılarının incelediği vaka, bilimsel yayın organı Cortex dergisinde yayımlandı.
AMELİYATTAN SONRA HAYATI DEĞİŞTİ
Karl'ın yaşadığı rahatsızlığın, beynindeki damar yumağının alınması amacıyla gerçekleştirilen ameliyatın ardından ortaya çıktığı bildirildi.
Beyin kanaması riski taşıyan arteriyovenöz malformasyon nedeniyle operasyon geçiren genç adamda, ameliyat sonrasında yüzleri algılama biçiminde değişiklikler meydana geldi.
Yaklaşık iki yıldır devam eden belirtilerin bazı zamanlarda birkaç saat sürdüğü, kimi zaman ise gün boyunca etkisini gösterdiği kaydedildi.
İNSANLARIN YÜZÜNDE KEDİSİNİ GÖRÜYOR
Araştırmacıların açıklamalarına göre Karl, karşısındaki insanların yüzlerinde kedisi Luna'ya ait özellikler algılıyor.
Üstelik bu görüntüler, gerçek yüzlerin üzerine sonradan eklenmiş gibi görünmüyor. Beyin, hayvana ait yüz özelliklerini insan yüzüyle bütünleştirerek tek bir görüntü oluşturuyor.
Kişinin bakış açısı veya karşısındaki insanla arasındaki mesafe değiştiğinde, algıladığı yüzün görünümü de buna uyum sağlıyor.
NEDENİ BEYNİN YÜZ TANIMA SİSTEMİNDE GİZLİ
Uzmanlar, bu sıra dışı durumun prosopometamorfopsi adı verilen yüz algısı bozukluğuyla ilişkili olduğunu belirtiyor.
Geçmişte görülen görüntülerin yeniden algılanmasıyla ilişkili palinopsi de vakayı açıklamak için ele alınan nörolojik durumlardan biri.
İnsan yüzlerinin algılanmasında önemli rol oynayan beynin sağ temporal lobunun bir bölümü, Karl'ın ameliyatı sırasında alınmıştı.
Araştırmacılar, söz konusu müdahalenin yüz algısındaki değişikliklerle bağlantılı olabileceğini değerlendiriyor.
YAPAY ZEKÂ İLE GÖRDÜĞÜ GÖRÜNTÜLER CANLANDIRILDI
Dartmouth Koleji'nden beyin bilimci Brad Duchaine, hastanın yaşadığı görsel deneyimi daha iyi anlamak amacıyla yapay zekâ teknolojisinden yararlandıklarını açıkladı.
Karl'ın tarifleri doğrultusunda hazırlanan görseller, hastanın gerçekte nasıl bir görüntü algıladığına yaklaşacak şekilde düzenlendi.
Araştırmacılar, bu yöntemin görsel algı bozukluklarının anlaşılmasına ve gelecekte geliştirilebilecek tedavi yaklaşımlarına katkı sağlayabileceğini düşünüyor.
BENZERİ 40 YIL ÖNCE DE YAŞANDI
Bilim insanları, Karl'ın yaşadıklarına benzer bir olayın 1986 yılında da tıp literatürüne geçtiğini hatırlattı.
O dönemde 58 yaşındaki bir kadın, otobüste gördüğü kaniş cinsi köpeğin ardından çevresindeki yolcuların yüzlerini köpek yüzü şeklinde algılamaya başlamıştı.
Kadının beyninde felce bağlı hasar bulunduğu ve tanıdık kişileri tanımakta da güçlük yaşadığı bildirilmişti.
BEYNİN GÖRDÜKLERİMİZİ NASIL ŞEKİLLENDİRDİĞİ ARAŞTIRILIYOR
Uzmanlara göre her iki vakanın en dikkat çekici ortak özelliği, hayvanlara ait yüz hatlarının yalnızca insan yüzlerinde ortaya çıkması.
Aynı değişimlerin ağaçlarda, mobilyalarda veya diğer nesnelerde görülmemesi, beynin insan yüzlerini farklı bir mekanizmayla işlediği görüşünü destekliyor.
Araştırmacılar, görsel algının yalnızca gözlerden gelen bilgilere dayanmadığını, bellekte saklanan görüntülerin de algıyı etkileyebildiğini vurguluyor.
Bilim insanları, benzer vakaların daha kapsamlı incelenmesinin beynin yüz tanıma mekanizmalarının anlaşılmasına katkı sağlayacağını belirtiyor.



