Bilim insanları, evrenin en küçük yapılarını anlamaya yönelik araştırmalarda dikkat çekici bir ilerleme kaydetti. İsviçre ile Fransa sınırında faaliyet gösteren Avrupa Nükleer Araştırma Merkezi (CERN) bünyesindeki Büyük Hadron Çarpıştırıcısı (LHC), daha önce erişilemeyen ölçekteki parçacık etkileşimlerine ilişkin yeni veriler sundu.
Cambridge Üniversitesi öncülüğünde yürütülen araştırma, fizik dünyasında "zepteevren" olarak adlandırılan son derece küçük ölçeklerdeki etkileşimleri inceleme imkânı sağladı.
ATOMDAN 100 MİLYAR KAT DAHA KÜÇÜK ÖLÇEK
Araştırmanın en dikkat çekici sonucu, atomların boyutunun yaklaşık 100 milyarda biri düzeyindeki ölçeklere duyarlı ölçümlerin gerçekleştirilmesi oldu.
Bilim insanları, yüksek enerjili parçacık çarpışmalarından elde edilen verileri analiz ederek doğanın çok küçük boyutlardaki davranışlarını araştırdı.
Zepteevren olarak tanımlanan bu ölçek, metrenin milyarda birinin trilyonda biri düzeyine karşılık geliyor. Bu alandaki ölçümler, mevcut fizik teorilerinin ötesindeki olası etkileşimlerin araştırılması açısından önem taşıyor.
KARANLIK MADDENİN SIRRI ÇÖZÜLEBİLİR Mİ?
Araştırmanın temel hedeflerinden biri, evrenin en büyük bilinmezlerinden biri olan karanlık maddeye ilişkin yeni ipuçları elde etmek.
Doğrudan gözlemlenemeyen karanlık maddenin varlığı, gök cisimleri üzerindeki kütle çekim etkilerinden anlaşılıyor. Ancak bu maddenin hangi parçacıklardan oluştuğu henüz bilinmiyor.
Bilim insanları, deneylerde güzellik kuarkı olarak bilinen parçacık türünü içeren süreçleri inceledi. Çok kısa sürelerde gerçekleşen bu etkileşimlerin, henüz keşfedilmemiş parçacıklara ilişkin dolaylı işaretler taşıyabileceği değerlendiriliyor.
Bununla birlikte araştırmada karanlık maddenin doğrudan tespit edildiği açıklanmadı. Elde edilen sonuçlar, yeni fizik araştırmalarına yönelik önemli bir adım olarak görülüyor.
BİLİM İNSANLARI YENİ PARÇACIKLARIN PEŞİNDE
Araştırmanın veri analizine liderlik eden Cambridge Üniversitesi'nden Dr. Harry Cliff, ulaşılan ölçeğin bilinmeyen parçacıkların araştırılması açısından yeni fırsatlar sunduğunu belirtti.
Cliff'e göre bu son derece küçük ölçekteki etkileşimler, mevcut yöntemlerle fark edilemeyen fiziksel süreçleri ortaya çıkarabilir.
Araştırmacılar, daha hassas ölçümler sayesinde evrenin temel işleyişini açıklayan yeni teorilere ulaşmayı hedefliyor.
150 MİLYON STERLİNLİK PROJEDE FİNANSMAN ENDİŞESİ
Bilimsel gelişmenin yanı sıra araştırmanın geleceğini etkileyebilecek finansman sorunları da gündemde.
28 ülkenin katılımıyla yürütülen çalışmalarda, parçacık dedektörünün kapasitesini 10 kat artıracak 150 milyon sterlinlik bir güncelleme planlanıyor.
Ancak İngiltere Araştırma ve Yenilik Kurumunun (UKRI) projeye yönelik finansman desteğinden çekilme kararı, uluslararası iş birliğinin geleceğine ilişkin endişeleri artırdı.
LHCb iş birliğinin lideri Profesör Tim Gershon, bütçe kesintilerinin İngiltere'nin araştırmalardaki rolünü zayıflatabileceği uyarısında bulundu.
EVRENİN BİLİNMEYENLERİNE YENİ BİR PENCERE
CERN'de elde edilen verilerin, parçacık fiziğinin mevcut sınırlarının daha ayrıntılı biçimde incelenmesini sağlaması bekleniyor.
Bilim insanları, gelecekte gerçekleştirilecek daha hassas deneylerle karanlık madde, yeni parçacıklar ve evrenin temel kuvvetleri hakkında henüz yanıtlanmamış sorulara açıklık getirmeyi amaçlıyor.
Yeni bulgular, evrenin en küçük ölçeklerinde neler yaşandığını anlamak için yürütülen araştırmalarda önemli bir aşama olarak değerlendiriliyor.
