Yapay zekânın sağlık sektöründeki rolü giderek genişliyor. ABD'nin Utah eyaletinde başlatılan yeni bir pilot program kapsamında yapay zekâ, hastaların sağlık bilgilerini ve fotoğraflarını analiz ederek uygun tedaviyi belirleyebilecek ve belirli koşullarda doktorun ön onayı olmadan reçete düzenleyebilecek.
Sağlık teknolojileri şirketi Nolla Health tarafından geliştirilen uygulama, yapay zekânın yalnızca doktorlara yardımcı olduğu geleneksel modelin ötesine geçmeyi hedefliyor. Ancak uygulama şimdilik yalnızca belirli cilt rahatsızlıklarını kapsıyor.
Yapay zekâ hastayı nasıl muayene edecek?
Nolla Health tarafından geliştirilen Nolla Derm isimli uygulama, ilk aşamada hafif ve orta şiddette akne problemi yaşayan 18 yaş ve üzerindeki hastalar için kullanılacak.
Sistemden yararlanmak isteyen kişiler, aylık 4,99 dolar karşılığında uygulamaya kaydolabilecek.
Hastalar, yüzlerinin farklı açılardan çekilmiş fotoğraflarını sisteme yükleyecek ve tıbbi geçmişlerine ilişkin soruları yanıtlayacak.
Yapay zekâ, elde ettiği bilgiler doğrultusunda ciltteki akne oluşumunu, hastalığın şiddetini ve tedavi ihtiyacını değerlendirecek. Ardından önceden belirlenmiş sekiz farklı tedavi seçeneği arasından uygun olanı belirleyerek reçete oluşturabilecek.
İlk 100 hastanın reçetesini doktorlar kontrol edecek
Uygulamanın en dikkat çekici yönlerinden biri, doktor denetiminin aşamalı olarak azaltılacak olması.
Program üç aşamadan oluşacak:
-
Birinci aşama: İlk 100 hastanın reçeteleri, eczaneye gönderilmeden önce iki lisanslı doktor tarafından ayrı ayrı incelenerek onaylanacak.
-
İkinci aşama: Toplam 500 hastaya ulaşılana kadar yapay zekâ belirlenen koşullarda reçeteleri doğrudan oluşturabilecek. Doktorlar bu reçeteleri sonradan, en az haftalık olarak değerlendirecek.
-
Üçüncü aşama: Reçetelerin en az yüzde 10'u her ay doktorlar tarafından kontrol edilecek. Yan etki veya ileri değerlendirme gerektiren vakalar ayrıca incelenecek.
Bir sonraki aşamaya geçilmesi için güvenlik kriterlerinin karşılanması ve eyalet yetkililerinin yazılı onayı gerekecek.
Yapay zekâ hangi ilaçları yazabilecek?
Pilot programın kapsamı oldukça sınırlı tutuluyor. Yapay zekâ yalnızca akne tedavisinde kullanılan, cilde uygulanan belirli krem ve jel türündeki ilaçları reçete edebilecek.
Ağızdan alınan ilaçlar, izotretinoin tedavisi ve ağır akne vakaları uygulamanın dışında kalacak.
Hamilelik, emzirme veya belirli sağlık riskleri gibi durumlarda ise hastalar doğrudan bir sağlık uzmanına yönlendirilecek.
Program boyunca hastaların lisanslı doktorlarla iletişime geçebilmesine de imkân sağlanacak.
Doktorların yerini yapay zekâ mı alacak?
Yeni uygulama, sağlık sektöründe yapay zekânın yetki sınırlarına ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.
Yapay zekâ sistemlerinin tıbbi değerlendirmelerde hata yapabilmesi, yanlış ilaç önerileri ve hasta güvenliği konuları uygulamanın en önemli riskleri arasında gösteriliyor.
Nolla Health ise sistemin genel amaçlı bir sohbet robotu olmadığını, doktorlar tarafından belirlenen sınırlı tedavi protokolleriyle çalıştığını vurguluyor.
Bununla birlikte uygulamanın başarılı olması, yapay zekânın doktorların tamamen yerini alacağı anlamına gelmiyor. Özellikle karmaşık hastalıklar, acil müdahaleler ve çok yönlü klinik değerlendirme gerektiren durumlarda insan hekimlerin rolü önemini koruyor.
Bir yıllık pilot programın sonuçları belirleyici olacak
Utah'ta 5 Ekim 2026 ile 5 Ekim 2027 tarihleri arasında yürütülmesi öngörülen pilot çalışma, yapay zekânın reçete düzenleme süreçlerinde ne ölçüde güvenli ve etkili kullanılabileceğini değerlendirmeyi amaçlıyor.
Programdan elde edilecek sonuçlar, gelecekte benzer teknolojilerin farklı hastalıkların tedavisinde kullanılıp kullanılamayacağına ilişkin çalışmalara da ışık tutabilir.
Ancak şu an için verilen yetki, ABD genelindeki tüm yapay zekâ sistemlerini veya bütün hastalıkları kapsamıyor. Uygulama yalnızca Utah eyaletinde, belirlenen hasta grubu ve ilaçlarla sınırlı olarak yürütülüyor.
