Yapay zekânın sağlık alanındaki kullanımına ilişkin çalışmalar yeni bir boyut kazandı. ABD'deki Mass General Brigham araştırmacıları, kanser hastalarının yüz fotoğraflarını inceleyerek hayatta kalma olasılıkları hakkında istatistiksel değerlendirmeler yapabilen bir sistem geliştirdi.
The Lancet Digital Health dergisinde yayımlanan araştırmada, yüz hatlarında bulunan bazı özelliklerin hastaların genel sağlık durumuna ve ölüm riskine ilişkin önemli ipuçları taşıyabileceği belirlendi.
40 MİLYONDAN FAZLA FOTOĞRAF İNCELENDİ
Araştırmacılar tarafından geliştirilen FAHR-Face adlı yapay zekâ altyapısı, 40 milyondan fazla yüz fotoğrafıyla eğitildi. Bu altyapı kullanılarak biyolojik yaş ve kanser hastalarının hayatta kalma olasılıklarını değerlendiren iki ayrı model oluşturuldu.
FAHR-FaceSurvival adı verilen sistemin geliştirilmesinde 34 bin 363 kanser hastasının yüz fotoğrafından yararlanıldı. Model, farklı hasta gruplarından elde edilen verilerle de test edildi.
Araştırma sonuçlarına göre yapay zekânın en yüksek risk grubuna yerleştirdiği hastalarda ölüm riski, en düşük risk grubundakilere kıyasla üç katın üzerinde bulundu. Ancak bu sonuç, sistemin herhangi bir hastanın ne kadar yaşayacağını kesin olarak belirleyebildiği anlamına gelmiyor.
GÖZ ÇEVRESİNDEKİ AYRINTILAR DİKKAT ÇEKTİ
Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri, yapay zekânın değerlendirme sırasında yüzün belirli bölgelerine yoğunlaşması oldu.
Sistemin özellikle göz altları ve burun köprüsü çevresindeki özelliklerden yararlandığı görüldü. Bilim insanları, bu bölgelerdeki görünümün hastaların fiziksel durumuyla ilişkili olabilecek bazı değişimleri yansıtabileceğini değerlendiriyor.
Bununla birlikte yüz özellikleri ile hastalığın seyri arasındaki ilişkinin biyolojik nedenleri henüz tam olarak açıklanabilmiş değil.
BİYOLOJİK YAŞ DA HESAPLANABİLİYOR
Aynı araştırma kapsamında geliştirilen FAHR-FaceAge modeli ise kişilerin takvim yaşları ile biyolojik yaşlanma belirtileri arasındaki farklılıkları incelemeyi amaçlıyor.
Alın, şakaklar, ağız ve burun çevresindeki yüz özelliklerini analiz eden sistem, kişilerin fiziksel yaşlanmasına ilişkin tahminler oluşturabiliyor.
Araştırmada, yüz görünümüne göre gerçek yaşından en az beş yaş büyük değerlendirilen kanser hastalarında ölüm riskinin yüzde 21 daha yüksek olduğu bildirildi.
Bilim insanları ayrıca sigara kullanımı gibi yaşam tarzı etkenlerinin yüz görünümündeki yaşlanma belirtileriyle ilişkili olduğunu belirledi.
DOKTORLARIN TEDAVİ KARARLARINA DESTEK OLABİLİR
Araştırma ekibinde yer alan Dr. Raymond Mak, özellikle ileri yaştaki kanser hastalarında fiziksel dayanıklılığın doğru değerlendirilmesinin büyük önem taşıdığını vurguladı.
Cerrahi müdahaleler, radyoterapi ve ilaç tedavileri öncesinde hastanın genel sağlık durumunun dikkate alınması gerektiğini belirten araştırmacılar, geliştirilen sistemin gelecekte hekimlerin tedavi planlamalarına yardımcı olabileceğini ifade etti.
Yüz fotoğrafı üzerinden yapılan analizlerin hızlı ve düşük maliyetli değerlendirme imkânı sunabileceği belirtilirken, teknolojinin mevcut tıbbi muayene ve testlerin yerini almasının hedeflenmediği kaydedildi.
UZMANLARDAN UYARI: HENÜZ KLİNİK KULLANIMA HAZIR DEĞİL
Araştırmadan elde edilen sonuçlar umut verici olsa da bilim insanları, yapay zekâ sisteminin güvenilirliğinin daha geniş ve çeşitli hasta gruplarında doğrulanması gerektiğine dikkat çekiyor.
Özellikle farklı yaş grupları, etnik kökenler ve kanser türlerinde yapılacak çalışmaların teknolojinin doğruluğunu değerlendirmek açısından önemli olduğu belirtiliyor.
Uzmanlar, sistemin verdiği sonuçların kesin teşhis veya bireysel yaşam süresi tahmini olarak yorumlanmaması gerektiğini vurguluyor.
Yeni araştırma, gelecekte tek bir yüz fotoğrafının doktorlara ek sağlık verileri sağlayabileceğini gösterse de kanserin seyri ve tedavi kararlarında klinik değerlendirmeler belirleyici olmaya devam ediyor.
