Son günlerde etkili olan yağışlarla birlikte ormanlık alanlarda yabani mantarların çoğalması, mantar toplamak isteyen vatandaşların ilgisini artırdı. Ancak doğadan toplanan mantarların bilinçsizce tüketilmesi ciddi sağlık sorunlarına yol açabiliyor.
Medipol Mega Üniversite Hastanesi Gastroenteroloji Bölümü'nden Prof. Dr. Vedat Göral, özellikle sonbahar aylarında artış gösteren mantar zehirlenmelerine karşı vatandaşları uyardı. Zehirli mantarların bazı türlerinde belirtilerin saatler sonra ortaya çıkabildiğini ifade eden Göral, erken müdahalenin hayati önem taşıdığını vurguladı.
Mantar zehirlenmesinde ilk 6 saate dikkat!
Mantar zehirlenmesi belirtilerinin tüketilen mantarın türüne göre farklılık gösterebildiğini belirten Prof. Dr. Göral, zehirlenmelerin erken ve geç belirti gösteren türler olarak değerlendirildiğini söyledi.
Mantar tüketildikten sonraki ilk 1-2 saat içerisinde bulantı, kusma, karın ağrısı, ishal, aşırı terleme ve ağızda salya artışı gibi belirtiler görülebiliyor.
Ancak 6 saat sonra veya daha geç ortaya çıkan zehirlenme belirtileri, bazı ölümcül mantar toksinlerinin habercisi olabiliyor.
Prof. Dr. Göral, bu konuda şu uyarıda bulundu:
"Mantarı yedikten sonra 3-4 saat geçti, bir şey olmadı dememek lazım. Asıl tehlikeli zehirlenme 6 saat sonra oluşuyor."
Uzmanlar, özellikle geç başlayan zehirlenmelerin karaciğer ve böbrek yetmezliği gibi ciddi sonuçlara neden olabileceğine dikkat çekiyor. Bununla birlikte belirtilerin erken başlaması da zehirlenmenin zararsız olduğu anlamına gelmiyor.
Mantarı pişirmek veya kurutmak zehrini yok etmiyor
Halk arasında yaygın olan “Mantar pişirilirse zehri gider” düşüncesinin yanlış olduğunu ifade eden Prof. Dr. Göral, zehirli mantarlarda bulunan toksinlerin çeşitli işlemlere rağmen etkisini sürdürebildiğini belirtti.
Göral, şu ifadeleri kullandı:
"Mantar pişmişse ya da kurutulmuşsa bir şey olmaz mantığı yanlış. Çünkü pişirilse, kaynatılsa veya kurutulsa da içindeki toksin gitmiyor."
Zehirli mantarların taze, kurutulmuş veya pişirilmiş şekilde tüketilmesi de ciddi zehirlenmelere yol açabiliyor. Bu nedenle vatandaşların mantarları yalnızca görünüşüne veya hazırlanma şekline bakarak güvenli kabul etmemesi gerekiyor.
Zehirli mantarlar karaciğer ve böbrek yetmezliğine yol açabiliyor
Mantar zehirlenmesinin hafif sindirim sistemi rahatsızlıklarından ağır organ yetmezliğine kadar uzanan sonuçları olabileceğini vurgulayan Göral, özellikle geç belirti gösteren vakalarda riskin büyüdüğünü söyledi.
Mantar zehirlenmesinde görülebilecek belirtiler arasında bulantı, kusma, ishal, karın ağrısı, terleme, baş dönmesi, bilinç değişiklikleri ve bazı vakalarda gözlerde sararma bulunuyor.
Zehirlenmenin ilerlemesi durumunda karaciğer ve böbrek fonksiyonlarında ciddi bozulmalar yaşanabiliyor. Tedavide gecikilmesi ise ölüm riskini artırabiliyor.
Mantarın görünüşüne aldanmayın
Doğada yetişen mantarlarla ilgili yanlış inanışlara da değinen Prof. Dr. Göral, ağaç üzerinde yetişen veya salyangozlar tarafından tüketilen mantarların mutlaka güvenli olduğu düşüncesinin doğru olmadığını söyledi.
Güzel görünümlü, canlı renkli ya da böcekler tarafından yenilmiş mantarların zehirsiz olduğu söylenemiyor.
Göral, vatandaşların komşu ve arkadaş tavsiyesiyle doğadan toplanmış mantarları tüketmemesi gerektiğini belirterek, ambalajlı, etiketli ve denetimli kültür mantarlarının tercih edilmesini önerdi.
Mantar zehirlenmesi şüphesinde ne yapılmalı?
Zehirlenme şüphesi bulunan kişilerin vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurması gerekiyor.
Evde yoğurt yemek, süt içmek veya başka geleneksel yöntemler denemek mantar zehirlenmesinin tedavisi değil. Kişi kendi kendine kusturulmamalı; sağlık ekiplerinin yönlendirmesi beklenmeli.
Sağlık Bakanlığının açıklamalarına göre 114 Ulusal Zehir Danışma Merkezi, zehirlenmeler konusunda 7 gün 24 saat danışmanlık hizmeti veriyor. Acil durumlarda ise 112 Acil Çağrı Merkezi aranması gerekiyor.
Uzmanlar, mümkünse tüketilen mantardan kalan örneğin sağlık ekiplerine ulaştırılmasının mantar türünün belirlenmesine yardımcı olabileceğini ifade ediyor.
Gençler ve çocuklar da risk altında
Mantar zehirlenmesinin yalnızca yaşlıları değil, çocukları, gençleri ve yetişkinleri de etkileyebildiğini vurgulayan Göral, kronik rahatsızlığı bulunan kişilerde ve ileri yaştaki bireylerde sonuçların daha ağır olabileceğini belirtti.
Doğadan mantar toplama etkinliklerine de değinen Göral, bu faaliyetlerin uzmanlar eşliğinde gerçekleştirilmesi gerektiğini ifade ederek, vatandaşlara bilinmeyen mantarları tüketmeme çağrısında bulundu.
