Evlerde kullanılan streç filmlerden gıda ambalajlarına, çocuk oyuncaklarından bazı tıbbi malzemelere kadar pek çok üründe bulunan DINCH isimli plastik kimyasalı, bilim insanlarının merceği altına alındı. ABD'de gerçekleştirilen kapsamlı bir araştırma, uzun süredir daha güvenli bir seçenek olarak değerlendirilen bu maddenin, anne karnındaki bebeklerin gelişimi açısından risk oluşturabileceğine işaret etti.
New York Üniversitesi (NYU) Langone Sağlık Merkezi tarafından yürütülen çalışmada, hamilelik döneminde kimyasala daha fazla maruz kalan kadınların bebeklerinde düşük doğum ağırlığı ve gelişim farklılıklarıyla bağlantılı bulgular elde edildi.
6 BİN 600'DEN FAZLA GEBELİK İNCELENDİ
Araştırmacılar, ABD Ulusal Sağlık Enstitülerinin yürüttüğü ECHO programı kapsamında 6 bin 600'ü aşkın gebeliğe ait sağlık verilerini değerlendirdi.
Yapılan incelemelerde, araştırmaya katılan kadınların yüzde 70'ine kadarının idrarında DINCH kimyasalına ait izler tespit edildi.
Kimyasala maruz kalma düzeyi yükseldikçe bebeklerin gebelik haftalarına göre beklenen ağırlığın altında doğma olasılığının da arttığı görüldü.
Araştırmada dikkat çeken sonuçlardan biri de DINCH maruziyetindeki 10 katlık artışın, bebeklerin doğum ağırlığında ortalama 27 gramlık azalmayla ilişkili olması oldu.
Bilim insanları, bu sonuçların kimyasalın doğrudan düşük doğum ağırlığına neden olduğunu kesin olarak kanıtlamadığını, ancak daha ayrıntılı araştırmalar yapılması gerektiğini vurguluyor.
GÜVENLİ OLDUĞU DÜŞÜNÜLÜYORDU
Plastik sektöründe daha önce kullanılan bazı kimyasalların sağlık üzerindeki olumsuz etkilerinin ortaya çıkması, üreticileri alternatif maddelere yöneltti.
Bu süreçte kullanılmaya başlanan DINCH, plastik ürünlere esneklik kazandıran ve dayanıklılık sağlayan bir kimyasal olarak öne çıktı.
Özellikle ABD ve Avrupa Birliği ülkelerinde yaygınlaşan madde, üreticiler tarafından daha güvenli bir seçenek olarak tanıtıldı.
Ancak son araştırma, eski kimyasalların yerine kullanılan yeni maddelerin de yeterli bilimsel incelemeden geçirilmesi gerektiğini ortaya koydu.
SADECE GIDA AMBALAJLARINDA BULUNMUYOR
DINCH kimyasalının kullanım alanı mutfak ürünleriyle sınırlı değil. Madde, günlük yaşamda karşılaşılan farklı tüketim ürünlerinin üretiminde de kullanılabiliyor.
Bu ürünler arasında streç filmler, esnek plastik ambalajlar, çocuk oyuncakları, bazı tıbbi cihazlar, tekstil ürünleri ve zemin kaplamaları bulunuyor.
Uzmanlar, özellikle gıdayla temas eden ambalajlarda kullanılan maddelerin insan sağlığı üzerindeki uzun vadeli etkilerinin daha kapsamlı incelenmesi gerektiğine dikkat çekiyor.
ANNE KARNINDAKİ GELİŞİMİ NASIL ETKİLEYEBİLİR?
Araştırmacılara göre DINCH'in vücutta parçalanması sonucu ortaya çıkan bazı maddeler, hormon sisteminin işleyişini etkileyebilir.
Hormonların gebelik sürecinde bebeğin büyümesi ve organ gelişimi açısından önemli görevler üstlenmesi, söz konusu bulguları daha dikkat çekici hale getiriyor.
Önceki laboratuvar araştırmalarında, DINCH'in parçalanma ürünlerinin hormon faaliyetlerini değiştirebileceğine yönelik sonuçlar elde edildi.
Ayrıca bu maddelerin, anne karnındaki bebeğe ulaşan oksijen ve besin miktarını etkileyebilecek bazı iltihabi süreçlerle bağlantılı olabileceği değerlendiriliyor.
Bununla birlikte bilim insanları, söz konusu mekanizmaların insanlarda kesin olarak doğrulanabilmesi için yeni çalışmalara ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor.
PLASTİK KİMYASALININ ÜRETİMİ KATLANARAK ARTTI
Araştırmada dikkat çeken bir başka ayrıntı ise DINCH kullanımındaki hızlı yükseliş oldu.
Verilere göre kimyasalın dünya genelindeki üretimi 2002 yılında 25 bin ton seviyesindeyken, 2024 yılında 400 bin tona ulaştı.
Bu artış, plastik sanayisinde alternatif kimyasallara yönelimin ne kadar büyüdüğünü gösterirken, söz konusu maddelerin güvenlik değerlendirmelerini de yeniden gündeme taşıdı.
Araştırmanın yazarlarından Leonardo Trasande, tüketicilerin günlük yaşamda farkında olmadan maruz kalabileceği kimyasalların piyasaya sunulmadan önce kapsamlı biçimde test edilmesi gerektiğini belirtti.
MUTFAKTA PLASTİK KULLANIMI NASIL AZALTILABİLİR?
Araştırmacılar, kimyasallara maruziyeti azaltmak isteyen tüketicilerin günlük yaşamlarında bazı değişiklikler yapabileceğini ifade ediyor.
Özellikle gıda saklama ve mutfak alışkanlıklarında plastik kullanımının azaltılması öneriliyor.
-
Plastik ambalajlar yerine mümkün olduğunda cam ambalajlı ürünler tercih edilebilir.
-
Gıdaların saklanmasında cam kaplar kullanılabilir.
-
Mutfaktaki plastik araç ve gereçlerin kullanımı azaltılabilir.
-
Çocuklara yönelik oyuncak ve tekstil ürünlerinde malzeme içeriğine dikkat edilebilir.
UZMANLARDAN DAHA SIKI DENETİM ÇAĞRISI
Araştırma, plastik sanayisinde kullanılan kimyasalların güvenliği konusunda yeni tartışmaları beraberinde getirdi.
Bilim insanları, zararlı olduğu belirlenen bir kimyasalın yerine getirilen alternatifin de benzer sağlık riskleri taşıyabileceğine dikkat çekiyor.
Özellikle hamile kadınlar, anne karnındaki bebekler ve çocuklar açısından kimyasal maruziyetinin daha ayrıntılı araştırılması gerektiği belirtiliyor.
Araştırmanın en önemli sonucu ise günlük kullanılan bütün plastiklerin zararlı olduğunun kanıtlanması değil, güvenli olarak tanıtılan bazı alternatif maddelerin sağlık etkilerinin henüz tam olarak bilinmemesi. Bu nedenle uzmanlar, hem bilimsel araştırmaların artırılmasını hem de tüketici ürünlerinde kullanılan kimyasalların daha sıkı denetlenmesini istiyor.
