Vergisiz alışveriş neden sona erdi?
Yurt dışından posta veya hızlı kargo yoluyla yapılan alışverişlerde uzun süredir uygulanan 30 euroya kadar vergisiz alışveriş imkânı tarih oluyor. Resmî Gazete’de yayımlanan Cumhurbaşkanı kararıyla birlikte, 2009’dan bu yana yürürlükte olan düzenlemede köklü bir değişikliğe gidildi. Böylece, bireysel tüketicilerin sıkça başvurduğu küçük tutarlı siparişlerdeki vergi muafiyeti tamamen ortadan kalktı.
Kararla birlikte, daha önce “30 euroyu aşmayan” ürünler için geçerli olan istisna ifadesi mevzuattan çıkarıldı. Bu adım, hem yurt dışı kargo trafiğinde hem de e-ticaret alışkanlıklarında yeni bir dönemi başlatacak nitelikte.
Yeni düzenleme neleri kapsıyor?
Yapılan değişiklik, posta ve hızlı kargo taşımacılığıyla gelen ürünleri doğrudan etkiliyor. Özellikle sağlık alanında, bir sağlık kuruluşu raporu veya doktor reçetesi ile temin edilen ve ticari nitelik taşımayan ürünler için yeni bir çerçeve çizildi. Buna göre, kıymeti 500 euroyu geçmeyen ilaçlar ve takviye edici gıdalar için artık tek ve maktu vergi uygulanacak.
Bu kapsamda, bireysel kullanım amacıyla getirilen ve ticari miktar sayılmayan ürünler dahi vergilendirilecek. Yani, “küçük paket, düşük bedel” dönemi fiilen kapanmış oldu.
Vergi oranları nasıl uygulanacak?
Yeni sistemde vergi oranları, ürünün geldiği ülkeye göre farklılık gösterecek. Eğer eşya Avrupa Birliği ülkelerinden doğrudan geliyorsa, uygulanacak vergi oranı yüzde 30 olacak. Ürün AB dışındaki ülkelerden geliyorsa bu oran yüzde 60 olarak belirlendi.
Bununla da sınırlı değil. 4760 sayılı Özel Tüketim Vergisi Kanunu’na ekli (IV) sayılı listede yer alan ürünler için, yukarıdaki oranlara ilave yüzde 20 daha eklenecek. Böylece bazı ürün gruplarında toplam vergi yükü oldukça yükselmiş olacak. Bu durum, özellikle elektronik, tütün benzeri veya özel tüketim kapsamındaki ürünleri sipariş eden tüketiciler için dikkatle hesap yapılmasını gerektirecek.
Hangi madde değişti?
Karar metninde, önceki düzenlemede yer alan “30 euroyu aşan ancak” ibaresi yürürlükten kaldırıldı. Bu teknik gibi görünen değişiklik, uygulamada muafiyetin tamamen ortadan kalktığı anlamına geliyor. Artık bedeli ne olursa olsun, yurt dışından gelen ve kapsam dahilindeki her ürün için vergi söz konusu olacak.
Bu düzenleme, gümrük işlemlerinde sadeleşme gerekçesiyle tek ve maktu vergi uygulamasını öne çıkarırken, tüketici tarafında maliyetleri doğrudan artıracak.
Düzenleme ne zaman yürürlüğe girecek?
Yayımlanan karara göre, yeni uygulama yayım tarihinden 30 gün sonra yürürlüğe girecek. Uygulamanın yürütülmesinden ise Ticaret Bakanlığı sorumlu olacak. Bu süre, hem kargo şirketleri hem de yurt dışından alışveriş yapan vatandaşlar için kısa bir uyum dönemi anlamına geliyor.
Tüketici alışkanlıkları nasıl etkilenecek?
Uzmanlar, vergisiz alışveriş döneminin kapanmasının özellikle düşük tutarlı, sık sipariş veren kullanıcıları etkileyeceğini belirtiyor. Daha önce 10–20 euroluk ürünlerde bile yoğun şekilde kullanılan yurt dışı alışveriş kanalları, yeni vergi yükleriyle birlikte cazibesini yitirebilir. Özellikle yurt dışı kargo ile gelen küçük elektronik ürünler, aksesuarlar ve kozmetik benzeri kalemlerde fiyatların ciddi biçimde artması bekleniyor.
Öte yandan, ilaç ve takviye edici gıdalar gibi ürünlerde getirilen tek ve maktu vergi uygulaması, bu ürünleri yurt dışından temin edenler için yeni bir maliyet kalemi oluşturacak. Bu nedenle, sipariş öncesinde toplam maliyetin dikkatle hesaplanması büyük önem taşıyacak.
Devlet neyi hedefliyor?
Bu düzenleme ile hem gümrük gelirlerinin artırılması hem de yurt içi piyasada haksız rekabetin önüne geçilmesi amaçlanıyor. Son yıllarda artan yurt dışı e-ticaret hacmi, küçük paketler üzerinden vergi kaybı tartışmalarını da beraberinde getirmişti. Yeni sistemle birlikte, her ürünün belirli bir vergiye tabi olması ve uygulamanın daha net bir çerçeveye oturması hedefleniyor.
Karar, yurt dışından alışveriş yapan milyonlarca kullanıcı için önemli bir dönüm noktası olarak görülürken, önümüzdeki süreçte hem tüketici davranışlarının hem de kargo trafiğinin nasıl şekilleneceği yakından izlenecek.
