İNSAN ve HAKLARI…

featured
service
Paylaş

Bu Yazıyı Paylaş

veya linki kopyala

İnsanlık tarihinde insan hakları ile ilgili metinler ve kanunlar hep olagelmiş…  Mesela Hammurabi Kanunları… MÖ 1760 yılında Mezopotamya’nın Babil ülkesinde ortaya çıkan, tarihin en eski ve en iyi korunmuş yazılı yasaları… Veda Hutbesi[1] temel insan haklarını içeren evrensel mesajların verildiği ve insan hakları alanında ilan edilen evrensel bir beyanname… Veda Hutbesinde Peygamberimiz Hz. Muhammed tarafından kişi dokunulmazlığı, hayat hakkı, mülkiyet hakkı, mesken dokunulmazlığı, sosyal güvenlik ve aile hukuku vb. konular üzerinde çok önemli evrensel mesajlar verilmiş…

Magna Carta Libertatum (Latince Büyük Özgürlükler Sözleşmesi), 1215 yılında imzalanmış bir İngiliz belgesi… Bu vesika ile İngiltere kralının bazı yetkilerinden feragat etmesi, yasalara uygun davranması ve hukukun arzu ve isteklerinden daha üstün olduğunu kabul etmesi zorunlu kılınmış, İngiltere tarihinde kralın yetkileri ilk kez kısıtlanmış, derebeylere bazı haklar tanınmış… 1453’te Ayasofya’da toplanmış Bizans halkına şefkat elini uzatan, Galata’da yaşayan Cenevizlilere “İşinize bakın, benim güvencem altındasınız.” diyen Fatih Sultan Mehmed’in 1463’te Bosnalı Fransisken papazlar için yayınladığı Ahitname[2] İnsan Hakları için çok anlamlı bir belge… Amerikan Bağımsızlık Bildirisi[3], On Üç Koloninin Büyük Britanya Krallığından ayrı olarak bağımsızlıklarını ilan ettikleri belge… Beyanname Kongre tarafından 2 Temmuz 1776 tarihinde onaylanmış, 4 Temmuz’da ilan edilmiş… Bildiride şu sözler yer almakta: “…Tüm insanlar eşit yaratılmışlardır; Tanrı tarafından bağışlanmış, belli bazı vazgeçilemez haklara sahiptirler; yaşam, özgürlük ve mutluluğa erişme hakları da bunların arasındadır. Bu hakları güvence altına almak amacıyla, insanlar kendi aralarında yönetimler kurarlar; bu yönetimler gerçek güçlerini, yönetilenlerin onamasından alırlar…”…

İnsan Hakları Beyannamesi[4] (Universal Declaration of Human Rights/Declaration Üniverselle des Droits de l’Homme) Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’nun 10 Aralık 1948 tarihli ve 217 A-III sayılı kararıyla benimsenip ilan edilmiş… İnsan Hakları Beyannamesi Türkiyede 6 Nisan 1949 tarih ve 9119 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 27 Mayıs 1949 tarih ve 7217 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmış… Kısaca, dünyada İnsan Hakları: yaşama, beslenme ve barınma, düşünce ve ifade özgürlüğü, kanun önünde eşit olma, genel oy, protesto, eğitim, sağlık, bilim ve kültür, seçme ve seçilme hakları… Birleşmiş Milletlerin insan hak ve özgürlüklerini geliştirme ve güvence altına alma kapsamında, bağlayıcı olmayan, devletlerin uygulamalarına yol gösteren insan hakları hukukunun gelişimine katkı sağlayan bildirge, ilke ve rehber ilkeler gibi başlıklar altında birçok belge de kabul edilmiş… İnsan hakları ile ilgili Evrensel İnsan Hakları Bildirgesi dışındaki belgeler[5]‘in tatbiki mühim…

Hayvanseverlik ve tabiat severlik adına yapılanlar… İnsan odak olmadıkça her türlü severlik, sevgisizliğin aslında çıkar adına sözde sevgi bağımlılığı saplantısına sebep… Yetime, öksüze, aç olana, muhtaç olana, köprü altı çocuklarına, hayvanlara, ağaca, bitkiye, hatta cansız olana, hülasa can taşıyana ve can taşımayana gösterilmesi gereken sevgi ve merhamet olmadan haklar haltlar haline dönüşecek ve insanlığı ifsat etmeye devam edecek… “Bir milletin büyüklüğü ve ahlaki gelişimi, hayvanlara olan davranış biçimi ile değerlendirilir.” (Mahatma Gandhi)… “Ben size Allah’tan korkunuz, hayvanları incitmeyiniz, rahatlarını bozmayınız demiyor muyum?” (Hz. Muhammed)… Mesele önce insan olabilmekte… Bu, bütün mahlukâta, (cansız varlıklara/cemâdâta, bitkilere/nebâtâta, hayvanlara/hayvanâta, insanlara vb. varlıklara) sevgi nazarıyla bakabilmek demek… “Yaratılanı severim; Yaratan’dan ötürü.” (Yunus Emre)… Hak, hakkı olana aittir; verilse de verilmese de, alınsa da alınmasa da… Hakkı, hakkı olana vermek ya da hakkı, hakkı olmayandan almak marifet değil, hakkı kaim ve daim kılmak ve bu uğurda can vermek gerek

Dünya İnsan Hakları Gününde (10 Aralık) ve İnsan Hakları ve Demokrasi Haftasında (10 -17 Aralık) öncelikle ne kadar insan olabildiğimizi ve insanlığımızı sorgulayalım… Uluslararası Çay Gününde (15 Aralık) çayımızı yudumlarken içimize “masumiyeti yok olmuş insan” kaçmamasına özen gösterelim… İnsan olabildiğimiz ölçüde zaten haklarımız sözde kalmayacak ve canlara olan sevgimiz her birimizi kuşatacaktır… Yeter ki sevgi dolu yüreklerimizle dünyada insanca yaşayabilmek için hakların işlevselliğini sağlayalım… İnsan haklarına inanmak yetmez, hakların müdafisi olmak ve hakları teslim etmek çabası da gerek… Hayvanları koruma örgütleri elbette olmalı… Lâkin önceliğimiz insanları koruma örgütlerini kurmak olmalı… İnsan ve haklarını korumadan, insan olamadan neyi, nasıl koruyabiliriz ki? Başımızı taştan taşa vurmadan, “Kapımıza değil kalbimize vuran buyursun.” (Şems-i Tebrizi)… Selam, sevgi ve saygılarımla.

[1] https://web.archive.org/web/20131029183555/http://mudanyamuftulugu.gov.tr/index.php?modul=sagmenu&id=5

[2] http://www.istanbultarih.com/fatih-in-ahidnamesi–insan-haklari-savunmasina-tarihten-anlamli-ornek-262.html

      http://www.bosnahersek.ba/fatih-ahidnamesi/   

[3]  https://tr.wikisource.org/wiki/Amerikan_Ba%C4%9F%C4%B1ms%C4%B1zl%C4%B1k_Bildirgesi

[4] https://www.ohchr.org/EN/pages/home.aspx

     https://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=23871&LangID=E

      https://insanhaklarimerkezi.bilgi.edu.tr/media/uploads/2015/08/01/EvrenselBeyanname_ENG.pdf

      https://insanhaklarimerkezi.bilgi.edu.tr/media/uploads/2015/08/01/EvrenselBeyanname.pdf

      https://www.ihd.org.tr/insan-haklari-evrensel-beyannames/

[5] Evrensel İnsan Hakları Bildirgesi dışındaki belgeler: https://zafernefer.wixsite.com/zafernefer

Zafer NEFER, 14.09.2021 12.23, Denizli

İNSAN ve HAKLARI…

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Giriş Yap

Giriş Yap

Dumlupınar Gazetesi ayrıcalıklarından yararlanmak için hemen giriş yapın veya hesap oluşturun, üstelik tamamen ücretsiz!

Bizi Takip Edin