Modern yaşamın hızla akan ritmi, insanı çoğu zaman farkında olmadan kendi iç dünyasından uzaklaştırıyor. Stres, kaygı ve yorgunluk artık hayatın olağan parçaları hâline geldi. Egzersiz yapmak, sağlıklı beslenmek, iyi uyumak elbette önemlidir; ancak bunların ötesinde insanın asıl ihtiyacı, ruhsal tekâmülüne yönelmesidir.
Tekâmül; olgunlaşmak, gelişmek ve değişmek demektir. Ruhsal tekâmül ise insanın, kendini tanıma ve dönüştürme yolculuğudur. Bu yolculuk, sadece öğrenmekle değil; öğrenileni hayata geçirmekle anlam kazanır. Bilgi, yaşanmadıkça ruhu büyütmez; aksine yük olur.
Ruhun tekâmülü çoğu zaman olağanüstü hâllerle değil, günlük hayatın içindeki sınavlarla gerçekleşir. İnsan, benzer olayları tekrar tekrar yaşıyorsa, bunun sebebi alınmamış derslerdir. Hayat, öğrenilmesi gerekeni öğretinceye kadar aynı kapıyı çalmaya devam eder. Ders alındığında ise kısır döngü kırılır, ruh derinleşir.
Tekâmül süreci kişiye özeldir. Her insanın yolu, hızı ve sınavı farklıdır. Ancak insanın ahlaki ve ruhsal gelişimi belirli aşamalardan geçer. İlk aşamalarda kişi nefsinin arzularına teslimdir; kibir, öfke ve benlik ön plandadır. Farkındalık arttıkça insan kendini sorgulamaya başlar. Hatalar görülür, pişmanlık doğar ve içsel bir arayış başlar.
Zamanla doğru ile yanlışı ayırt etme bilinci gelişir. İnsan olaylara daha sakin, daha hikmetli yaklaşır. Ruh olgunlaştıkça sükûnet artar, tepkiler yumuşar, kalp genişler. Son aşamalarda ise rıza ve teslimiyet hâli belirginleşir. Kişi, başına gelen her şeyi bir hikmet çerçevesinde değerlendirir; neyin geçici, neyin kalıcı olduğunu idrak eder.
İslami inanışta veliler, erenler ve manevi rehberler bu yolculuğun yaşayan örnekleridir. Yunus Emre, ruhsal tekâmül anlayışını en sade ve en derin şekilde dile getiren isimlerden biridir. Yunus’a göre insanın önündeki en büyük engel nefstir. Nefsini terbiye eden kişi, hakikate yaklaşır.
Yunus Emre, tekâmülün merkezine sevgiyi yerleştirir.
“Yaratılanı sev Yaratan’dan ötürü” sözü, insan sevgisi ile ilahi sevgiyi birbirinden ayırmadığını gösterir. Ona göre tekâmül, sadece bireysel bir arınma değil; aynı zamanda toplumsal bir sorumluluktur.
“
Ben gelmedim dava için
Benim işim sevi için
Dostun evi gönüllerdir
Gönüller yapmaya geldim
”
dizeleri, insan ilişkilerinin sevgi ve merhamet üzerine kurulması gerektiğini açıkça ifade eder.
Modern dünyanın karmaşası içinde iç huzuru bulmak zor ama mümkündür. Sabır, empati, hoşgörü ve yardımseverlik bu yolculuğun pusulalarıdır. Bilinç yükselir, fakat dünya aynı kalır. Değişen, yalnızca bizim hayata nasıl baktığımız ve ona nasıl karşılık verdiğimizdir.
Ruhuna yönelen insan, hayatı değiştirmeye çalışmaz; önce kendini dönüştürür. Ve çoğu zaman, asıl değişim tam da burada başlar.
